ساختار نحوي معارف بهاءولد براساس الگوي سبك ‌شناسي لايه‌اي

شناخت سبك و زبان هر اثري به دريافت و فهم درونمايه و مطالب آن، كمك بسياري خواهد كرد؛ به‌ويژه زماني كه متن عرفاني و ادبي باشد. زبان در اين متون تاحدّي از شكل معيار و ساختار اصلي خود خارج مي‌شود. معارف، تنها اثر بهاءولد، بيانگر دل‌نوشته‌ها و حاصل حالات روحاني و عرفاني نويسنده است. مؤلف در آن با زباني خاص و بياني ويژه و شعرگونه عرفان و جهان‌بيني خود را به تصوير كشيده است؛ به همين سبب ازجمله متوني است كه بي‌ترديد در گروه متون ادبي قرار مي‌گيرد و آن را برپايه الگوي سبك‌شناسي لايه‌اي (لايه‌هاي پنج‌گانۀ آوايي، واژگاني، نحوي، بلاغي و ايدئولوژيك) مي‌توان بررسي كرد. اين مقاله مي‌كوشد تا با ديدگاهي سبك‌شناسانه، نحو و ويژگي‌هاي نحوي معارف را بررسي كند و با واكاوي لايۀ نحوي اين اثر، برجستگي‌هاي نحوي و دستوري آن را تحليل و تبيين كند. با اين بررسي آشكار مي‌شود كه ساختار زباني و نحوي معارف چه اندازه از شيوۀ گفتار شفاهي و زبان گفت و شنود رودررو تأثير پذيرفته است. هم‌چنين دريافته مي‌شود محتواي عرفاني متن و پيشۀ وعظ نگارندۀ آن تا چه اندازه بر ساختمان نحوي كلام تأثير گذاشته است.