بررسي و تحليل ويژگي‌هاي ساختاري و تزئيني و كاركرد قلعه شهيد شهرستان نرماشير

شهرستان نرماشير در مسير راه‌هاي ارتباطي واقع است كه مركز و غرب ايران را به جنوب‌شرق، سواحل درياي عمان و هرمز پيوند مي‌داد. در اين شهرستان، علاوه بر محوطه‌ها و آثار دوران اسلامي مانند برجها، كاروانسرا و يك تپه، قلاع با كاركرد نظامي دفاعي و اربابي مسكوني ساخته شده است. قلعه شهيد يكي از اين قلاع نرماشير است. پرسش اينست كه ويژگي‌هاي معماري و تزئيني قلعه شهيد چيست و تحت تأثير چه عواملي قرار گرفته است؟ همچنين كاركرد بنا چه بوده است؟ روش گردآوري داده‌ها «ميداني و كتابخانه‌اي» و روش پژوهش «توصيفي‌ـ تحليلي» است. قلعه كاركرد اربابي مسكوني داشته و در مواقع ناامني كاركرد دفاعي نظامي نيز مي‌يافته است. اين بنا با مصالح بوم‌آورد خشت و بطور مستقيم روي سطح زمين ساخته شده است. اتاقهاي قلعه سقف تاقدار، طاقچه و بخاري ديواري دارند. ايجاد پنجره با كادرهاي چندگانه در قسمت فوقاني، سنت تزئيني رايج در فضاهاي معماري قلاع نرماشير بشمار مي‌آيد. برجهاي قلعه با پلان مدور و فرم استوانه‌اي ايجاد شده و در سطح بيروني آنها تزئينات هندسي ديده مي‌شود. اين نوع فرم و تزئينات به‌عنوان الگوهاي معماري و تزئيني بوده كه در ساير برجها و مناره‌ها در نرماشير و ديگر نقاط ايران از دوره سلجوقي رايج بوده است.