مراتب وجود در عرفان با نيم نگاهي به فلسفه

در بين حكماي الهي تقسم عوالم وجود به سه عالمِ ماده، ‌مثال و عقل مطرح است و بعضي غير از اين سه عالم (ماده، مثال، عقل)، عالم لاهوت را نيز به عوالم مذكور افزوده اند. در معرفت ديني با عنوان ناسوت،‌ ملكوت،‌ جبروت و لاهوت تعبير شده است و در عرفان، مرتبه اي بر اين عوالم افزوده شده كه جامع همه عوالم است كه به كون جامع يا «انسان كامل» معرفي شده است. در ديدگاه عرفاني به جاي اصطلاح عالم، اكثراً اصطلاح حضرت به كار رفته چرا كه جهان هستي از ديدگاه عرفان، محضر خداست لذا اهل عرفان، عوالم وجود را به طور كلي در پنج حضرت معرفي كرده‌اند كه به حضرات خمس مشهور است و در اين ميان حضرت كون جامع كه همان انسان كامل است از ويژگي خاصي برخوردار است. اين مقاله بر آن است كه واكاويي داشته باشد از مراتب وجود در عرفان تا نحوه ارتباط اين عوالم با حضرت حق تبيين گردد.