واكاوي تحليلي روش شناسي تعابير كنايي در فرايند ترجمه حدّاد عادل

در اين جستار به بررسي روش شناسي ترجمۀ كنايه و نقد عملكرد استاد حدّاد عادل پرداخته شده است. ناقدان و صاحب نظران ترجمه، سه روش را براي ترجمه كنايه مناسب دانسته اند، و بر اين اعتقادند كه شيوه كنايي، بهترين روش براي ترجمه تعابير كناييِ معادل دار در زبان مقصد (ترجمه) است، در غير اين صورت، بايد به روش معنايي، و حتي المقدور از ترجمه تحت اللفظي صرف نظر نمود. نگارنده نيز روش تركيبي و تلفيقيِ: «معنايي ارتباطي» را پيشنهاد مي كند؛ با اين حال، حدّادعادل بيشتر تعابير كنايي را به سبك تحت اللفظي صِرف ارائه كرده كه ضعيف ترين شيوه براي برگردان  كنايه است و اساساً نمي تواند لطايف معانيِ پنهان كنايه را به مخاطب بازتاب دهد. دستاورد اين پژوهش كه با استقصاء تام ترجمه و با اعتماد به روش توصيفي تحليلي و نقدي انجام شده، نشان مي دهد كه حدّادعادل، در ترجمه كنايه روش يك نواختي ندارد و از روش هاي مختلفِ كنايي، معنايي، معنايي ارتباطي و تحت اللفظي بهره گرفته كه مطلوب و موردنظر است؛ امّا مسئله مهم استفاده غير روشمند و بي برنامه ايشان از سبك تحت اللفظي است، تا جايي كه از مجموع 15 مورد كنايه اي كه از سراسر ترجمه وي بررسي شد، 9 مورد به شيوه تحت اللفظي صِرف، 4 مورد به شيوه معنايي، 1 مورد به شيوه كنايي و 1 مورد نيز به شيوه معنايي ـ ارتباطي ترجمه شده است. اين موضوع ترجمه حدّادعادل از كنايات را با چالشي آشكار مواجه ساخته است. هدف اين مقاله، بررسي ترجمه حدادعادل با محوريت كنايه، و پيشنهاد مطلوب ترين شيوه براي ترجمه اين ساختار بلاغي است كه در موارد فراواني نيازمند بازنگري مجدد است.