بازنمايي واج /r/ در گويش تركي عجب‎شيري در چارچوب نظريۀ بهينگي

پژوهش حاضر به توصيف و تحليل بازنمايي واج /r/ در گويش تركي عجب‎شيري در محيط‌هاي واجي مختلف در چارچوب نظريه بهينگي مي‌پردازد. نظريۀ بهينگي، در قالب تعامل محدوديت‌هاي نشانداري و پايايي، به توجيه فرايندهاي واجي مي‌پردازد. داده‌هاي اين پژوهش، از گويشوران بومي مسن و بي‌سواد عجب‎شير جمع‌آوري شده است. لازم به ذكر است در اين گويش، واج /r/ در هيچ محيط واجي تظاهر آوايي ندارد و همواره يا به واج /j/ تبديل مي‌شود و يا حذف مي‌شود. هدف از  پژوهش حاضر اين است كه مشخّص شود واج /r/، در چه شرايطي به واج /j/ تبديل و در چه شرايط واجي حذف مي‌شود و محدوديت‌هاي نشانداري فعّال در توجيه اين فرايندها كدام هستند و ترتيب اعمال اين محدوديت‌ها چگونه است. تجزيه و تحليل داده‌ها در چارچوب نظريۀ بهينگي نشان مي‌دهد كه واج /r/ در جايگاه آغازه و پايانۀ هجا به واج /j/ تبديل مي‌شود، بدين معنا كه در گويش مورد بررسي، در اين شرايط واجي، محدوديت نشانداري *trill فعّال است و در رتبۀ بالاتري نسبت به محدوديت پايايي IDENT(trill) قرار دارد، افزون بر اين، اگر /r/، عضو اوّل خوشۀ همخوان پاياني باشد و واكۀ هجا مشخّصۀ [+پسين] را داشته باشد، همخوان /r/ حذف خواهد شد، ولي اگر در همين جايگاه، واكه مشخّصۀ [پسين] داشته باشد، همخوان /r/ به /j/ تبديل خواهد شد.