بررسي استعاره زمان در تاريخ بيهقي با رويكرد زبان‌شناسي شناختي

در نظريۀ معاصر استعاره كه توسط ليكاف و جانسون مطرح شده، زمان، يكي از حوزه‌هاي تصوّري انتزاعي است و همواره ازطريق چيزي ملموس و عيني، يعني مكان درك مي‌شود و بنياني شناختي دارد. در اين پژوهش، ابتدا توضيحاتي دربارۀ استعارۀ مفهومي و زمان داده شده و سپس شواهدي از تاريخ بيهقي ذكر شده است. اين شواهد واژگان، تركيب‌ها و جملات استعاريِ قراردادي و نو را شامل مي‌شود و رويكردي كه بدان توجه بيشتري شده، تشخيص نو بودن و قراردادي بودن استعاره‌ها و ارتباطش با هريك از بخش‌بندي‌هاي تحقيق است. در اين تحقيق نشان خواهيم داد كه هرگاه ابوالفضل بيهقي به‌‍سمت واگويه‌هاي دروني مي‌رود، درجۀ نوي و تازگي استعاره‌هاي اثرش بيشتر مي‌شود. نگارندگان در اين مقاله به بررسي وجود و كيفيتِ استعارۀ مفهوميِ زمان در متن تاريخ بيهقي مي‌پردازند. در اين استعاره‌ها چگونگي ارتباط زمان با عناصر ديگر بررسي و درنهايت به سه دستۀ اصلي «زمان به‌مثابه شيء (متحرك، ثابت يا موجد اوصافي غير از اين‌ها)»، «زمان به‌مثابه فضا يا مكان محصور» و «زمان به‌مثابه موجود جاندار» طبقه‌بندي شده است كه از نظر نگارنده، نه‌تنها طبقه‌بندي‌ نوتر و دقيق‌تر نسبت به طبقه‌بندي‌هاي مرسوم ارائه مي‌كند، بلكه نشان‌دهندۀ وجوه متنوع كاربرد استعارۀ زمان در زبان بيهقي است.