تجزيه اثر بازگشتي ناشي از بهبود كارآيي مصرف بنزين به اثرات جانشيني و توليدي با تأكيد بر بخش حمل‌ونقل: مدل CGE

بنزين يكي از مهم‌ترين فرآورده‌هاي نفتي كشور محسوب مي‌شود كه در قياس با متوسط منطقه‌اي و جهاني، داراي مصرف بسيار بالايي بوده و تمهيدات جدي جهت بهبود كارآيي مصرف آن در كنار ساير سياست‌هاي اقتصادي از جمله سياست‌هاي قيمتي، امري ضروري محسوب مي‌شود. با توجه به اينكه بهبود كارآيي انرژي توأم با شكل­گيري اثر بازگشتي است، لذا بي‏توجهي يا كم‌توجهي به اثر بازگشتي، به ناكارآمدي يا كم‌كارآمدي سياست‏هاي بهبود كارآيي منجر خواهد شد. هدف اصلي مقاله حاضر، اين است كه عوامل مؤثر بر اثر بازگشتي «بنزين» و «ساير فرآورده‌هاي نفتي» را به­صورت كمّي تبيين كرده و اثر بازگشتي بخشي را به اثرات جانشيني و توليدي تفكيك كند. نتايج، با به­كارگيري مدل CGE نشان مي‌دهد كه اولاً، اثر بازگشتي مربوط به بنزين و ساير فرآورده­هاي نفتي در همه بخش­هاي اقتصاد از جمله زيربخش­هاي حمل­ونقل، مثبت است؛ ثانياً، بخش­هاي توليدي كه بيشترين سهم از كل مصرف بنزين كشور را دارند، عوامل اصلي در شكل‌گيري اثر بازگشتي بوده و سهم بيشتري از اثر بازگشتي گستره اقتصاد را به خود اختصاص داده­اند؛ ثالثاً، تجزيه اثر بازگشتي در سطح فعاليت­هاي توليدي، حاكي از تسلط مكانيزم اثر جانشيني بر مكانيزم اثر توليدي در شكل‌گيري اثر بازگشتي بخشي در كوتاه‌مدت است.