نشانه‌شناسي نماد حيواني شير در غزليات شمس

نشانه ­شناسي مطالعه نظامند نشانه ­ها جهت دريافت لايه ­هاي گوناكون فكري شاعر يا نويسنده است. با علم نشانه ­شناسي مي­توان به اصلي­ترين وظيفه آن يعني بررسي انواع دلالت­ هاي معنايي دست يافت. اين نوشتار با رويكرد علم نشانه­ شناسي نماد حيواني شير را در غزليات شمس تبيين مي­كند. در اين مقاله سعي نويسندگان بر اين است كه نماد شير را از مناظر رمزگان فرهنگي، هنجارشكني، بازي دال، كنش، جفت­ هاي تقابلي و دگرديسي مورد بررسي قرار دهند. نتايج پژوهش نشان مي­دهد كه در مقوله رمزگان­هاي فرهنگي دو آيين ميترا و مسيحيت به جهت فضاي ديني ميترائيسم در قونيه و ارتباط مولوي با كشيشان مسيحي، بر فضاي انديشگاني شاعر و اشعارِ او تأثير گذاشته­ است. در بخش روابط تقابلي و دگرديسي مولوي به‌ واسطه تغيير مداوم كنش­ ها و برخورد ديناميكي با جفت­ هاي تقابلي، راهي براي القاي الگوي فنا و انديشه وحدت­ گرايي خود ايجاد كرده كه اين مسئله گوياي روح پر تلاطم مولوي در حيطه عشق او به شمس تبريزي است. در بخش كنش­ ها دو مقوله كنش مكاني و كنش طبيعيِ رميدن شير از آتش براي پردازش مفهوم رياضت­ دادن بيشه دل آدمي به واسطه آتش عشق بهره گرفته شده است. همچنين مولانا براي مهيا كردن بستري مناسب در جهت القاي مفاهيم عرفاني و عاشقانه نشانه شير را از حيطه رمز پرداختگي خارج و راهي براي ورود به عرصه هنجارشكني باز مي­كند.