وصيت واجب در احوال شخصيه كشورهاي اسلامي

دو نهاد ارث و وصيت ازجمله نهادهايي فقهي و حقوقي است كه در شريعت اسلامي، مورد شناسايي قرار گرفته است. بر اساس انگاره مشهور فقه پژوهان مسلمان وصيت امرى استحبابى است نه واجب، البته مستحبى كه تا مرز واجب پيش مى‌رود. بااين‌وجود امروزه يك نوع وصيت واجب با اقتباس از مذهب ظاهري و ابن ‌حزم اندلسي در قوانين احوال شخصيه كشورهاي اسلامي و عربي وارد شده كه داراي شرايط و احكام خاص خود مي‌باشد. بر اين اساس در اين پژوهش در سايه توصيف و تحليل و بازخواني نصوص قرآني و روايي مرتبط با مفهوم وصيت واجب، انگاره‌ها و انديشه‌هاي عالمان و انديشمندان مسلمان در اين زمينه مورد بررسي قرار مي‌گيرد. مورد اين وصيت در جايي است كه يكي از فرزندان خانواده پيش از پدر مرده است و اكنون فرزندان او (نواده‌ها) در نتيجه اجراي قاعده «الاقرب يمنع الابعد» از تركه پدربزرگ محروم مي‌مانند، فرض وصيت معادل سهمي كه به پدر آنان در صورت حيات مي‌رسيد، منع قائم‌مقامي نواده‌ها را در حالت وجود فرزند متوفي جبران مي‌كند. البته در قوانين جمهوري اسلامي ايران به تبعيت از فقه اماميه، تا به امروز نهاد وصيت به شكل واجب مورد توجه قرار نگرفته است. اگرچه فرايند اين پژوهش ثابت كرد كه مباني و مستندات شرعي براي تقنين اين نهاد در زمره قوانين كشورهاي اسلامي وجود دارد. روش تحقيق در اين پژوهش، تحليلي توصيفي مبتني بر اطلاعات كتابخانه‌اي است.