ارزيابي تئوديسۀ اعتراض در پاسخ به مسئلۀ شر

«تئوديسۀ اعتراض» از تئوديسه‌هايي است كه در الهيات پساهولوكاستي شكل گرفت و در پي آن است تا با گله و شكايت مؤمنانه از خدا، اميد به رفع شر از سوي خدا را تقويت كند و با شورش، خدايي را خطاب قرار دهد كه قدرتش با هيچ قاعدۀ عقلاني يا اخلاقي محدود نمي‌شود و يكسره به ارادۀ مطلق خويش وابسته است. انتظار تئوديسۀ اعتراض اين است كه خدا بي‌حساب و كتاب شرايط را به نفع شخص رنج‌كشيده تغيير دهد. در اين مقاله مي‌كوشيم به نقد و بررسي تئوديسۀ اعتراض بپردازيم. تئوديسۀ اعتراض در مقايسه با ساير تئوديسه‌ها مزايا و كاستي‌هايي دارد و رويكرد آن نسبت به ديگر تئوديسه‌ها كه به‌نحو حداكثري در مقام يافتن انگيزه‌ها و دلايل خدا هستند، معتدل و شكاكانه بوده و به‌جاي رويكرد نظري و ناظرمحور، به‌دنبال رويكرد عملي و قرباني‌محور است. به‌صورت همزمان به مسئلۀ عقلي و عاطفي شر پاسخ مي‌دهد و بيش از آنكه دغدغۀ حل مسئلۀ الهياتي و فلسفي شر را داشته باشد، دل‌نگران حل مسئلۀ بشري و انساني شر با رويكردي انسان‌گرايانه است. از ديگر سو نقص‌ها و ابهاماتي در تئوديسۀ اعتراض وجود دارد كه فيلسوفان ديني چون هيك، گريفين، ديويس و فيليپس به آنها اشاره كرده‌اند. نقص‌هايي مانند ناسازگاري‌هايي كه از مفاهيم اختيار انسان، قدرت مطلق خدا، عشق خدا، خيرخواهي خدا و اميد به خدا با اعتراض برمي‌آيد. اين اشكال‌ها نيز خود جاي نقد و ارزيابي دارد.