پيوندِ بلاغت و ابعاد « وصف » در شعر هشت شاعر كودك

وصف و بيان توصيفي به‌عنوان شگردي بلاغي و عنصري زيباشناختي در شعر كودك كاربرد دارد و اشكال و گونه‌هاي آن، مورداستفادۀ شاعرانِ كودك قرارّمي­گيرد. شاعران كودك با بهره­گيري خلّاقانه از ظرفيّت و امكانات اين شيوۀ بيان، ضمن تقويّت وجه بلاغي و هنري كار خويش، دستيابي به اهداف اصلي شعر كودك، يعني توسعۀ نگاه كودكان به محيط، رشد ذهني و شخصيّتي، تقويّت قوۀ تخيّل، تلطيف عواطف و تعميق انديشه­ هاي كودكان را بر خود تسهيل مي­كنند. در اين مقاله، ابتدا اهميّت، كاركرد و قابليّت­ هاي وصفِ شاعرانه و اهميّت بلاغي آن در شعر كودك، همچنين چگونگي تأثير آن بر مخاطبان كودك تشريح شده است. سپس اشكال و گونه‌هايي از وصف و بيان وصفي كه در آثار هشت شاعر مطرح كودك و نوجوان، كاربرد و بسامد دارد، تحت عناوين «وصف ذهني»، «وصف عيني»، «وصف تصويري» و «وصف روايي» همراه با شواهد هركدام بررسي و تحليل شده است.به ­علاوه، ضمن بررسي و تحليل ­ها، ميزان و كيفيّت تأثيرگذاري هريك از اين گونه‌ها بر مخاطبان كودك ارزيابي شده است. خاستگاه وصف عيني، مشاهدۀ دقيق و بي­واسطه و هدف از آن، بازنمايي وجه مادي و عيني پديده‌ها بيان شده، از «وصف ذهني» به‌عنوان نتيجۀ استفادۀ شاعر از امور عيني براي بيان ذهنيّات، عواطف و افكار خويش سخن رفته، «وصف تصويري» توصيفي مبتني بر تخيّل با اعتبار زيباشناختي بارز تعريف شده و نهايتاً، «وصف روايي» گونه­ اي از وصف معرّفي شده است كه شاكلۀ آن، رواياتي شاعرانه و تمثيلي است كه مبتني بر انسان­ انگاري شكل مي­گيرد.