بررسي صحّت انتساب خوان‌الاخوان به ناصرخسرو قبادياني

حكيم ناصرخسرو قبادياني مروزي از شاعران و نويسندگان بزرگ فارسي در سدۀ چهارم و پنجم هجري است. از ناصرخسرو آثار نثر و نظمي برجاي­مانده كه همۀ آنها را براي ترويج و نشر تعاليم و عقايد اسماعيليّه نگاشته است. به دليل اينكه در گذر زمان آثار بسياري به اشتباه به ناصرخسرو انتساب يافته، در صحّت انتساب بعضي از آثار مسلّم او نيز در سدۀ اخير ترديدهايي راه يافته است. يكي از اين آثار، خوان‌الاخوان است كه در آن در صد بخش (صف) ديدگاه­هاي متنوّع و متعدّدي از اسماعيليّه بيان شده است. اين پژوهش با استفاده از دو روش: الف. تبيين شيوۀ علمي ناصرخسرو در تدوين آثار و ب. مقايسۀ خوان‌الاخوان با ديگر آثار منثور ناصرخسرو با تكنيك­ هاي 1. مشابه­ يابي از طريق متن‌كاوي با استفاده از تكنيك Bag of Word و معيار Cosine؛ 2. بررسي ويژگي­ هاي سبكي و زباني خوان‌الاخوان و3. بررسي ساختار خوان‌الاخوان ثابت كرده است كه گرچه بخش مهمي از خوان‌الاخوان (سي و هشت صف از صد صف) ترجمۀ ينابيع ابويعقوب سجستاني است و در واقع محتوا و مطالب اين بخش­ها از ابويعقوب سجستاني است، ولي باتوجّه­ به نشانه‌هاي زباني و سبكي خوان­الاخوان اين اثر از قلم ناصرخسرو تراويده است.