كاربرد ريتم‌هاي شهري در فرايند طراحي فضاهاي شهري نمونۀ‌ موردي: فضاهاي شهري محله جلفاي اصفهان

فضاي زندگي انسان‌ها، تحت تأثير بعد زمان، ويژگي‌هاي متفاوتي به خود مي­گيرد. اين ويژگي‌ها كه يا به صورت بازگشت‌كننده و يا بازگشت‌ناپذير هستند، در غالب ريتم‌هاي شهري، بر روي چگونگي استفاده از فضا تأثير مي­گذارند. ريتم‌هاي شهري ردپايي از زمان در فضا هستند و در غالب فرم­هاي پيچيده، به منزلۀ جنبه­اي از عناصر ريتميك طبيعت، مردم، فضا، و روابط پوياي بين آن­ها تجربه مي­شوند و در دو دستۀ كلي ريتم‌هاي فضايي و ريتم‌هاي زندگي روزمره تقسيم مي­شوند. با توجه به اهميت شناخت نياز استفاده­كنندگان در فرايند طراحي و خلق فضاهاي كارآمد، در اين پژوهش معرفي ريتم‌هاي شهري و روش‌شناسي استفاده از آن­ها، به منظور شناخت مسائل و مشكلات فضاهاي شهري، با رويكردي پديدارشناسانه، در بازه­هاي زماني مختلف، هدف قرار­گرفته­ است. در انتها، فضاهاي شهري محلۀ جلفاي اصفهان، واحدهاي پايه تحليل گشته و با استفاده از روش تجزيه‌وتحليل ريتم‌هاي شهري، بررسي شده‌اند. بدين ترتيب با هدف انجام پژوهشي كاربردي و به روش توصيفي‌ـ تحليلي، با درنظر گرفتن ريتم هفته با كاركرد بازۀ مورد بررسي در فصل تابستان، اطلاعات مورد نياز به شيوۀ مداخله­گر از طريق مصاحبه و ثبت تخصيص زمانيافراد، و همچنين شيوۀ غيرمداخله­گر، از طريق تحليل قرارگاه­هاي رفتاري، با مشاهدۀ ساده و عكس‌هاي تهيه‌شده و نتايج حاصل با استفاده از روش سوات، تحليل شده است. نتايج به­دست­آمده نشان مي­دهد كه وجود ريتم‌هاي اجتماعي و فرهنگي متنوع در محلۀ جلفا عامل جذب جمعيت از ساير نقاط شهر به آن شده و باعث ايجاد قرارگاه­هاي رفتاري مختلف، برخوردهاي اجتماعي از ­پيش تعيين‌نشده و تشكيل خاطرۀ جمعي شده ­است. مجموع ريتم‌هاي زندگي روزمره، به‌همراه ريتم‌هاي فضايي، كه در قالب روابط مكمل و متضاد يك مجموعه چندريتمي را تشكيل داده­اند، بر ادراك و تصوير ذهني افراد از فضا تأثير مي‌گذارند و به صورت يكي از عناصر تشكيل­دهندۀ محيط بر هويت آن محل نقش دارند.