ارزيابي يكپارچه عدالت بالفعل فضايي در دسترسي به تسهيلات پايه شهري به روش ارزيابي چندمعياره فضايي؛ موردپژوهي: شهر اردبيل

در برنامه‌ريزي توسعة فضايي از طريق توجه به موضوع عدالت توزيعي در فضاهاي شهري سازوكار تحقق عدالت اجتماعي فراهم‌‌ مي‌شود. اساس عدالت فضايي توجه به توزيع عادلانة تسهيلات پايه در سطوح شهري است كه مبتني بر توجه هم‌زمان به معيارهاي فضايي و غير فضايي در‌‌ دسترسي، يا به بياني توجه به «دسترسي بالفعل» مبتني بر نياز واقعي، علاوه بر دسترسي‌ بالقوه مبتني بر معيارهاي تراكم و تجمع است. هدف اصلي در پژوهش پيش ‌‌رو،‌ با تأكيد بر مفهوم عدالت فضايي در توزيع انواع تسهيلات پايه، يافتن راهكاري براي تحليل وضعيت عدالت فضايي شهر اردبيل از طريق عرضة چارچوب يكپارچة ارزيابي است. علاوه بر اين، با هدف لحاظ كردن تقاضاهاي بالفعل، هم‌زمان با تقاضاي بالقوه در ارزيابي وضعيت عدالت فضايي، سازوكاري براي تلفيق تقاضا و نيازِ گروه‌‌هاي مختلف تقاضا (سني و تحصيلي) با معيار دسترسي تعريف‌‌ شده است. با اين نيت در ارزيابي وضعيت در سطح موردپژوهي منتخبِ «مناطق چهارگانة شهر اردبيل» از روش‌هاي نوين تحليل ‌جغرافيايي شامل روش حوزة ‌نفوذ شناور دومرحله‌اي بهبوديافته براي سنجش بالقوة دسترسي فضايي حمل‌و‌نقل عمومي و روش حوزة نفوذ شناور سه‌مرحله‌اي براي اندازه‌گيري دسترسي بالقوة فضايي به تسهيلات آموزشي، درماني، و فرهنگي و نيز روش‌هاي ارزيابي چند‌معيارة فضايي و تحليل‌هاي آماري فضايي استفاده شده است. يافته‌هاي پژوهش مؤيد آن است كه، به لحاظ عدالت يكپارچة فضايي، منطقة‌ يك اردبيل هم به لحاظ تقاضاي بالقوه و هم تقاضاي بالفعل محروميت نسبي بالاتري در قياس با ساير مناطق دارد. خروجي اين مدل يكپارچه در پشتيباني از تصميم‌گيري‌هاي برنامه‌ريزان شهري به‌راحتي قابل نمايش و تفسير است.