معناشناسي قلم از منظر مكاتب تفسير روايي، اجتهادي و عرفاني

مقوله «قلم»، موضوعي كلامي و قرآني و مرتبط با شناخت گستره علم الهي است كه مفسران قرآن، از نظر گاههاي متفاوتي بدان پرداخته اند. از نگاه معناشناختي، قلم را بايد در حوزه معنايي اش در كنار تعابير ديگري چون لوح، كتاب، سطر و تحرير قرار داد. قلم در هم آيي با هر يك از اين واژگان، ابزاري است براي نوشتن، ثبت و ترسيم. اين پژوهش، به معناشناختي قلم از منظر سه مكتب تفسير روايي، اجتهادي و عرفاني پرداخته و مباني و براهين نظريات مطروحه، تحليل و نقد كرده است. از مكتب تفسير روايي پنج مفهوم، از مكتب تفسير اجتهادي پنج مفهوم و از مكتب تفسير عرفاني شش مفهوم براي قلم دريافت گرديد. يافته هاي اين پژوهش، نشان مي دهد كه تعابير مفسران در تفسير قلم، متفاوت بوده و در مصاديق آن نيز در بخشي مشترك و در برخي منفردند. قدر مستم اين است كه قلم آن مرتبه علم الهي است كه تقدير مخلوقات را رقم مي زند و اين معنا و برخي ديگر از معاني مطرح شده، ارتباط ويژه اي با معناي لغوي قلم دارند كه آن، جنبه ابزار بودن براي ثبت و ضبط علم يا تقرير حكم است.