عوامل مؤثر بر پراكنده رويي شهري در شهرهاي ايران(نمونه موردي شهر رشت)

روند فزاينده رشد شهرها در دهه هاي اخير با وجود مواهب بسيار چالش هاي گوناگون اقتصادي، اجتماعي، كالبدي و زيست محيطي را در پي داشته است. رشد و گسترش فضايي شهر پيامد افزايش طبيعي جمعيت از سويي و مهاجرت و جابجايي آن از سوي ديگر است، در اين ميان چگونگي رشد و توسعه كالبدي شهرها از ارزش بسيار فراواني برخوردار است. شهرها به گونه هايي از جمله در شكل توسعه ميان افزا ، توسعه شهري پيوسته و توسعه شهري گسسته رشد كرده اند. توسعه شهري پراكنده يا به اصطلاح پراكنده رويي شهري، نمودي از توسعه شهري گسسته و ناپيوسته و در مواردي بسيار بيرون از ضوابط و مقررات شهري و به گونه اي خودرو و برنامه ريزي نشده است. اين پديده دشواري ها و پيامدهايي منفي براي شهر و ناپايداري شهري را به دنبال دارد. ازاين رو بررسي عوامل مؤثر بر ايجاد پراكنده رويي و تأثيرات اين پديده بر شهر، از ارزشمندي فراواني برخوردار است. در اين نوشتار با رويكردي تحليلي توصيفي و با بررسي اسناد و مدارك موجود، پديده پراكنده رويي در شهر رشت بررسي شده است و چند و چون و عوامل آن تحليل شده است. اين بررسي نشان مي دهد كه رشت، مانند بسياري از شهرهاي ايران همراه با رشد و دگرديسي دروني، به واسطه پراكنده رويي شهري دچار گسست كالبدي شده است. پيوست و توسعه چشمگير روستاهاي پيرامون به همراه گسترش اسكان غيررسمي در پيرامون شهر از عوامل بنيادين رشد اين پديده بوده است؛ همچنين گسترش شهر در امتداد گذرگاههاي ورودي و ساخت شهرك هاي پيراموني، به همراه مكان يابي تجهيزات شهري و خرده كارگاه ها در پيرامون شهر پديده هايي هستند كه بر پراكنده رويي اين شهر دامن زده است. در اين زمينه آب و هوا و اقتصاد منطقه، بورس بازي زمين، روند شهرنشيني امروزين، ضعف پايش و مديريت مكان از عوامل بنيادين در شكل گيري اين فرايند در شهر رشت بوده اند.