تأثير نااطميناني نرخ ارز بر تراز تجاري ايران: رهيافت الگوي تلاطم تصادفي نامتقارن

نرخ ارز يكي از عوامل تأثيرگذار بر تجارت خارجي است. علاوه بر نقش نرخ ارز در اقتصاد و شرايط اقتصادي، نوسانات آن نيز نتايج خاص خود را به همراه دارد. به‌طور ويژه در كشورهايي نظير ايران كه قسمت عمده عوايد دولت از محل درآمدهاي ارزي حاصل از صادرات نفت تأمين مي‌شود، تغيير نرخ ارز به واسطه تحت تأثير قرار دادن بخش خارجي و داخلي اقتصاد، مي‌تواند عملكرد كلي اقتصاد كشور را تحت تأثير قرار دهد. اين پژوهش به بررسي تأثير نرخ ارز واقعي و نااطميناني آن بر تجارت ايران با استفاده از داده‌هاي فصلي دوره 1395-1374 مي‌پردازد. به اين منظور ابتدا نااطميناني نرخ ارز واقعي با استفاده از الگوي تلاطم تصادفي نامتقارن كه نسبت به خانواده مدل‌هاي خودبازگشتي واريانس ناهمساني شرطي براي مدل‌سازي داده‌هاي سري‌زماني منعطف‌تر است، استخراج مي‌شود. سپس جهت تحليل و بررسي دقيق‌تر اثر نرخ ارز واقعي و نااطميناني آن بر تجارت ايران سه مدل صادرات غيرنفتي، واردات و تراز تجاري در چارچوب الگوي هم‌جمعي يوهانسن جوسيليوس برآورد مي‌شوند. نتايج نشان مي‌دهد كه در بلندمدت و در هر سه مدل برآوردي، نرخ ارز واقعي تأثير منفي و معني‌داري بر صادرات غيرنفتي، واردات و تراز تجاري ايران دارد. هم‌چنين نااطميناني نرخ ارز واقعي تأثير مثبت بر صادرات غيرنفتي و تراز تجاري ايران و تأثير منفي بر واردات ايران دارد.