ارتباط مس قابل‌جذب با شكل‌هاي شيميايي آن در برخي خاك‌هاي آهكي استان آذربايجان شرقي

شناخت شكل‌هاي شيميايي مس در خاك و تعيين مقدار هر كدام از آن ها، اطلاعات مفيدي براي ارزيابي وضعيت مس، حاصلخيزي خاك و تغذيه گياه و شيمي مس در خاك در اختيار مي گذارد. به منظور كسب چنين اطلاعاتي، در اين پژوهش مس قابل جذب خاك در 21 نمونه خاك آهكي سطحي (0-30 سانتي‌متر) از استان آذربايجان شرقي با شش روش مختلف شامل  DTPA، ABDTPA، ACEDTA، هيدروكسيل آمين هيدروكلرايد، اكسالات آمونيوم مرجع و اكسالات آمونيوم سريع اندازه گيري شد. شكل‌هاي شيميايي مس نيز با روش اصلاح شده سينگ و همكاران تعيين شدند. بر طبق نتايج حاصله بيشترين مقدار مس استخراج شده با روش اكسالات آمونيوم سريع (mg kg1 25.69) و كمترين آن با روش DTPATEA (mg kg1.157) حاصل گرديد. همچنين شكل‌هاي باقي مانده (Cu-Residual) و پيوسته به اكسيدهاي بلورين (Cu-CFeox)  بيشترين مقدار مس خاك را به خود اختصاص دادند. با توجه به ضرايب همبستگي چنين نتيجه گيري شد كه روش عصاره‎گيري ACEDTA علاوه بر شكل هاي تبادلي (Cu-Ex) و (Cu-CFeox) از مس باقي مانده خاك (Cu-Res) نيز عصاره‌گيري كرد. عصاره‌گير هيدروكسيل آمين در مقايسه با ساير عصاره گيرها مس را بيشتر از منبع اكسيدهاي منگنز استخراج كرد. نتايج تحليل رگرسيوني نشان داد كه شكل‌ CuCFeox بيشترين سهم را در مس عصاره گيري شده با عصاره‌گيرهاي ABDTPA ، ACEDTA و DTPA در خاك‌هاي مورد مطالعه داشت. با توجه به روابط آماري احتمالا مس پيوسته به اكسيدهاي آهن بلوري، منبع بالقوه اي براي مس قابل‌جذب در خاك‌هاي آهكي مورد مطالعه بوده و از ويژگي هاي شيميايي خاك نيز محتواي كربنات كلسيم معادل مؤثرترين ويژگي است كه فراهمي مس قابل‌جذب گياه در خاك‌هاي مورد مطالعه را پيش‌بيني مي‌كند.