مقايسه‌ي آراي فلوطين درخصوص صادر اول با آيات و روايات

فلوطين به سه اقنوم احد، عقل و نفس قائل است كه اقنوم دوم قابل تطبيق با صادر اول است. احد عقل را بي‌آن‌كه بداند، به‌وجود مي‌آورد. عقل به‌مثابه‌ي تصوير احد، ابتدا واحد و نامتعين است، اما سپس ميلي گناه‌آلود او را از احد جدا مي‌كند. عقل پس از جدايي، گويي پشيمان مي‌شود و دوباره به سوي احد بازمي‌گردد. اين بازگشت باعث متعين‌شدن عقل و كامل‌شدن فعليت او و پيدايي ايده‌ها مي‌شود. با اين‌كه تبيين فلوطين تفاوت‌هاي زيادي با آراء مستنبط از متون ديني در خصوص صادر اول دارد و به‌علاوه، بر اساس زمينه‌ي فكريِ كاملاً متفاوتي شكل گرفته است، مشابهت‌هايي نيز ميان اين دو وجود دارد. همچنين دست‌كم در برخي موارد، تفاوت‌ها كمتر از چيزي است كه به‌نظر مي‌آيد. در اين مقاله، مسائل درخورِ مقايسه‌ي دو ديدگاه تبيين و بررسي خواهد شد.