روش تمثيلي در تفسير قرآني و تكامل زبان عرفاني (نشانه‌شناسي تفسير عرفاني در روح الارواح سمعاني)

بدون عنوان

پل نويا در كتاب تفسير قرآني و زبان عرفاني، بسط و تكامل زبان و انديشۀ عارفان را متأثر از زبان قرآن و مفاهيم آن مي‌داند. از نظر او، تجربۀ عرفاني مبناي تفسير قرآن قرار گرفته و سپس زبان قرآن براي بيان اين تجارب به‌ طور مستقل به كار رفته است. در اين مقاله، با معرفي متني ديگر و در امتداد مدل تكاملي زبان عرفاني در پژوهش پل نويا، نشان داده شده كه زبان عرفاني در روش تفسيري و نقلي خود، از تجربه‌محوري مورد اشارۀ نويا عبور كرده و به روشي صوري و شكلي، از تفسير قرآني دست يافته است. مفسر عرفاني، در اين شيوه، آيات و قصص قرآني و ديني را صورت‌هاي همانند ريخت براي گزاره‌هاي انتزاعي و ذهني خود مي‌داند. در اين روش، واقعيت بيروني و تاريخي روايت‌هاي ديني اهميتي ندارد. آنچه اهميت دارد، مفاهيم تجريدي و انتزاعي مورد نظر عارف است كه براي بيان آن، روايت‌هاي ديني را به صورت ساختارهاي تمثيلي، تفسير مي‌كند. اين شيوه از يك سو به‌ دليل رها شدن از قيد بافت و واقعيت بيروني آيات و منابع خود، به زبان شعر و ادبيات نزديك مي‌شود و از سوي ديگر، به واسطۀ تكيه بر مدلول‌هاي انتزاعي و سويۀ معرفتي زبان خود، در دايرۀ زبان دين قرار مي‌گيرد و با زبان ادبيات و هنر مرزبندي دارد.

فاقد چكيده