تأملي در امكان جمع ميان عرفان عاشقانه و عرفان مبتني بر وحدت وجود

عرفان عاشقانه، رابط بين خدا و انسان را از رابط بين حاكم و محكوم، خواجه و رعيت و حتي عابد و معبود، به عاشق و معشوق و معشوق و عاشق فراتر برده و از اينرو نمايشگاه عالي‌ترين روابط انسان با خداي خويش است. بر بنياد اين نگرش عرفاني، انسان معشوق و محبوب خداوند است كه در لحظه‌اي خاص و طي تجربه‌اي شگرف با وام‌گيري از عشق الهي، به ناگاه در عين معشوقي، عاشق و در عين محبوبي، محب مي‌گردد. عرفان وحدت شهودي نيز، عرفاني است مبتني بر تجرب ‌ وحدت و مدعي اينكه طي اين تجربه، عارف از ماسوي الله غافل و تنها متوجه حق مي‌گردد. در اين عرفان ثنويت بين حق و خلق تصريح و بر اين اساس، امكان جمع با عرفان عاشقانهممكن مي‌شود.عرفان وحدت وجودي نيز عرفاني است مبتني بر اين مدعا كه عارف طي تجرب عرفاني خويش به معرفتي مشعر بر وحدت و يگانگي خلق و حق دست يازيده و در مي‌يابد كه ثنويت بين خدا و ماسوي الله درعين وقوع، اصيل و بنيادي نيست.بنابر آنچه رفت، اين مقاله مي‌كوشد تا در عين صحّه گذاشتن بر اين مدعا كه عرفان مبتني بر وحدت شهود، مستعد عرفان عاشقانه است، عليه مدعاي «عدم امكان جمع ميان عرفان مبتني بر وحدت وجود و عرفان عاشقانه»، دو دليل، يكي مبتني بر واقع و ديگري، مبتني بر عقل، اقامه كند.