بررسي عناصري عرفاني در تفكر مارتين بوبر

مارتين بوبر يكي از فيلسوفان اگزيستانسياليستي قرن بيستم است كه طرفدار فلسفه همسخني است، فلسفه همسخني در مقابل و به مخالفت فلسفه ايده آليسم به وجود آمده است. در اين نوع نگاه ديگر «من» انتزاعي مورد توجه قرار نمي‌گيرد بلكه سرو كار با «من» حقيقي و عيني است. وقتي صحبت از «من» عيني به ميان مي‌آيد به دنبال آن، بحث رابطۀ ميان موجودات كه بخش مهمي از موضوعات اگزيستانسياليستي محسوب مي‌شود مورد توجه و مداقه قرار مي‌گيرد. در اين ميان مارتين بوبر در بحث رابطه سخنان جديدي را مطرح مي‌سازد كه در بن مايه‌هاي انديشۀ او كاملا مولفه‌هاي عرفاني هويدا است. مارتين بوبر در بحث رابطه از دو نوع رابطه سخن به ميان مي‌آورد و آن‌ها عبارتند از رابطه «من، آن» و رابطه «من، تو». اين دو رابطه داراي ويژگي‌هاي متفاوتي هستند هنگامي كه شخص در برقراري رابطه با ديگري نگاهي ابزارگونه را پيش مي‌گيرد و به ديگري به عنوان شيئي كه قابل استفاده و بهره برداري است نگاه مي‌كند و آن را مورد تجربه قرار مي‌دهد رابطۀ «من- آن» شكل مي‌گيرد. در اين نوع رابطه انسان فاعل شناسا و ديگري متعلق شناسا واقع مي‌شود. بوبر بيان مي‌دارد كه انسان تنها در اين نوع رابطه است كه قادر خواهد شد تا خود يعني «من» را بشناسد و استعدادهاي دروني خويش را به شكوفايي برساند همچنين هر يك از اين روابط مي‌تواند در سه حوزه متفاوت رخ دهد يعني رابطه بين انسان با مادون انسان، بين انسان با انسان و بين انسان و مافوق انسان صورت بپذيرد. از نظر مارتين بوبر هر رابطۀ «من- تو»يي مي‌تواند به رابطه «من- آن» بدل شود اما در برقراري رابطه با «تو»ي ابدي كه همان خداوند است هرگز خداوند به «آن» تبديل نمي‌شود.