چالش حكمت متعاليه در تبيين فلسفي رجعت

از نظر ملاصدرا، تناسخ به‏معناي بازگشت نفوس به ديگر بدن‏ها بوده، محال است؛حال آنكه اين تعريف ظاهراً بر رجعت به‏عنوان يكي از اعتقادات شيعه تطبيق مي‌كند. ملاصدرا تعلق نفس را به بدنِ خاص منوط به داشتن مخصص مي‌داند؛ درحالي‏كه طبق مباني وي، اجزاي باقي‏مانده بدن، خالي از مخصص است. ازاين‏رو، اين پرسش مطرح است كه: وقتي در جريان رجعت، نفس جداشده از بدن مادي و مسافر عوالم برزخ، آهنگ رجوع به بدن مادي دنيوي خود مي‌كند، آيا ملاصدرا مخصصي براي بدن دنيوي يا اجزاي باقي‏مانده او در نظر دارد تا تعلق نفس به بدن، از ترجيح بلا مرحج بودن خارج شود، پيش از اينكه به اشكال تناسخ برسد؛ حال آنكه اشكال تناسخ نيز در بحث رجعت جدي است؟ تحقيق حاضر مي‌كوشد با توجه به عبارات و موضع‌گيري‌هاي ملاصدرا در بحث‌ها و موضوعات مشابه به اين پرسش‌ها پاسخ دهد. تحليل‌ها نشان مي‌دهد با فرض تعلق دوباره نفس به بدن مادي، ناگزير از پذيرش تناسخ يا حفظ نوعي علاقه نفس و بدن براي حل هم‏زمان معضل مخصص و تناسخ هستيم؛ چيزي كه حكمت صدرايي آن را برنمي‌تابد، مگر اينكه با قرائت خاصي از تمثل در رجعت، پاي تأويل را به ماجراي رجعت بازكنيم