ساعت‌ساز نابيناي داوكينز از نگاه فلسفه اسلامي

با گذشت نزديك به 150 سال از انتشار كتاب منشأ انواع، هنوز هم «نظريه تكامل» جولانگاه انديشه‌ورزي متفكران علم و دين است. اين نظريه از مؤلفه‌هاي گوناگوني شكل يافته كه فهم نادرست آن در بسياري از موارد به جدال‌هاي بيهوده انجاميده ‌است. از جمله اين مؤلفه‌ها، «انتخاب طبيعي» است. ريچارد داوكينز از جمله زيست‌شناساني است كه با تكيه بر انتخاب طبيعي مي‏كوشد خدا را انكار كند. او اين مؤلفه را «ساعت‌ساز نابينا» دانسته و كتاب مشهوري با همين نام نگاشته ‌است. اما بايد دانست كه پذيرش ساعت‌ساز نابينا، هيچ منافاتي با خداباوري ندارد؛ زيرا بسياري از فيلسوفان اسلامي نيز همانند داوكينز به ساعت‌ساز نابينا در طبيعت باور داشته‏اند و درعين‌حال اين نظرگاه را در مقابل خداباوري خود نمي‌دانند. از سوي ديگر، ساعت‌ساز نابيناي فيلسوفان مسلمان به‏جاي انتخاب طبيعي، صور فلسفي يا همان فواعل طبيعي است كه در طول فاعليت خدا به تغيير و تكامل اندام‌واره‌هاي طبيعي مي‌پردازد.