«حمل الشيء علي نفسه»در رساله حمليه و نزد منطق ‌دانان مسلمان و فيلسوفان غرب

«حمل الشيء علي نفسه» از جمله قضايايي است كه مفاد آن از زمان ارسطو مطرح شده است. مهم‌ترين پرسش‌ها درباره اين موضوع عبارت‌اند از: 1. آيا حمل الشيء علي نفسه حداقل شرايط يك قضيه را دارد؟ 2. آيا اين قضيه گزارشي از عالم واقع مي‌دهد؟ و 3. رابطه آن با اصل عدم تناقض چگونه است و در مباني منطقي كدام يك از اين دو اصل مقدم‌اند؟ منطق‌دانان مسلمان ذيل عنوان «حمل الشيء علي نفسه» و فيلسوفان غرب ذيل واژه‌هاي «توتولوژي»، «اصل هوهويت» و «قضاياي تحليلي» به مباحث مربوط به آن پرداخته‌اند. دراين‌ميان، شيوه ورود و خروج مدرس زنوزي به مسائل اين نوع حمل و تقرير وي از مشكلات اين موضوع، از امتياز ويژه‌اي برخوردار است. نگارنده در اين مقاله پس از بررسي ديدگاه‌هاي فيلسوفان و منطق‌دانان مسلمان، به تحليل ديدگاه‌هاي مدرس زنوزي و مقايسه ميان ديدگاه‌هاي منطق‌دانان مسلمان و فيلسوفان غرب پرداخته و در پايان نظر برگزيده خود را در باب هر يك از مهم‌ترين مسائل اين موضوع بيان كرده است.