نگرشي جامعه شناسانه بر تحولات مجازات اعدام مجرمان مواد مخدر

Sociological approach on the changes of the death penalty to Drug Criminals

در نوشتار حاضر، فارغ از جنبه‌هاي كيفرشناختي و فلسفي، به تأثير تحولات و عوامل جامعه‌شناختي بر افزايش مجازات اعدام از يك سو و كاهش آن از سوي ديگر، در ارتباط با جرايم مواد مخدر پرداخته شده است. بدين‌ترتيب، در قالب نظريه «مجازات و انسجام اجتماعي» با ارائه مستنداتي نشان داده‌ايم كه چرا در شرايط خاصِ اوايل انقلاب و در دوران جنگ تحميلي، مجازات اعدام براي برخي قاچاقچيان مواد مخدر افزايش يافت و در ملأعام اجرا مي‌شد. در آن برهه زماني، اعدام عكس‌العمل احساسي و تبلور خشم اجتماع نسبت به نقض ارزش‌هاي جامعه بود. بنابراين در آن فضاي اجتماعي، اين مجازات كاركردهاي مهمي را ايفا مي‌نمود. اما در گذر زمان و با وقوع تحولات اجتماعي - فرهنگي و تغيير ارزش‌ها در متن جامعه، نگرش مردم و نخبگان نسبت به مجازات‌ها و بخصوص مجازاتِ اعدام در جرايم مواد مخدر دگرگون شد. از مهم‌ترين نشانه‌هاي اين تأثير، مي‌توان به عدم اجراي مجازات اعدام در ملأعام اشاره كرد. چنين تحولي بازتاب اين عقيده است كه اولاً جامعه ديگر مانند گذشته با چنين مجازاتي موافق نيست. ثانياً با توجه به تجربه تاريخي كشورهايي كه اعدام را لغو كرده‌اند، عدم اجراي علني، مقدمه‌اي براي تحديد و چه بسا الغاي اين مجازات براي جرايم مواد مخدر باشد.

In the present study, regardless of the Penological and philosophical aspects, the effect of sociological changes and factors on the increasing of death penalty, as well as, its reduction in relation to Drug crimes were studied. In this regard, a question titled "what are the main reasons of increasing the death penalty for some drug traffickers in early years of the revolution and during of the imposed war and executed in public by considering the "punishment and social solidarity" theory. In those times, death penalty have been as the emotional expression and reflection of community anger against violation of social values. However, death penalty has presented the most important function in those social situation. During the time, the attitude of people and elites towards the punishment and especially death penalty on drug crimes in terms of advection of socio-cultural evolutions and the change of values in the context of society was upgraded. One of the most important signs of mentioned evolution is the lack of execution of the death penalty in public.