بررسي مباني فقهي و حقوقي بيمه تكافل و مقايسه آن با عقود مشابه

بيمه تكافل عبارتست از توزيع مسئوليت مشترك بيمه­ گذاران از طريق تشكيل نظام صندوق مشترك و دوري از هرگونه خطر در سرمايه­ گذاري­ ها است. در اين نوع بيمه، افزايش امنيت رواني افراد نسبت به سلامت جان، مال و فعاليت آنها در قبال خطر ناشي از ضرر با نوعي تعاون و همكاري اعضاء به قصد تحقق خير و صلاح عموم همراه است. به لحاظ مديريت خطر و در عين حال رجحان ماهيت تعاون و تقويت رابطه اخوت ميان افراد نسبت به رويكرد صرفا اقتصادي و درآمدزايي با قرارداد مضاربه و مشاركت تفاوت دارد و فرق اساسي آن با روابط حقوقي هبه و ضمان در سرمايه­ گذاري است. مديريت خطر، انتفاع طرفين، مشاركت بهينه در سرمايه ­گذاري و رشد اقتصادي، تقويت روحيه مسئوليت ­پذيري و افزايش امنيت ذهني از مهم­ترين مزاياي اين نوع بيمه نسبت به بيمه­ هاي رايج است. از ديدگاه اسلام مشروعيت اين نوع بيمه با عمومات و اطلاقات اوفوا بالعقود، احل الله البيع، تجاره عن تراض، المومنون عند شروطهم، بناي عقلا و نيز اصل جواز معاوضه و در حقوق موضوعه نيز بر مبناي اصل آزادي اراده، حصري نبودن عقود و اعتبار قراردادهاي نامعين رايج در عرف قابل بررسي است. اين نوشتار با مطالعه توصيفي - تحليلي، ضمن بررسي مفهوم بيمه تكافل و مزاياي آن، مشروعيت آن­­­را در فقه و حقوق موضوعه تحليل و تفاوت آن­را با قراردادهاي مشابه تبيين مي­ سازد.