بررسي آثار نـامتقارن نوسانات قيمت نفت بر تركيب مخارج دولت در ايران: كاربرد تعاريف مورك و هميلتون

يكي از موضوعات مهم مورد توجه اقتصاددانان در دهه‌هاي اخير، نفت و مسائل مربوط به آن بوده است. نفت يكي از كالاهاي كليدي و استراتژيك در دنياست و نقش اساسي در تنظيم روابط سياسي و اقتصادي كشورها دارد. بخش نفت در بيشتر كشورهاي صادركننده، دولتي بوده و درآمدهاي نفتي متعلق به دولت است. دولت به‌عنوان دريافت‌كننده درآمدهاي نفتي، از طريق بودجه‌هاي جاري و عمراني اين درآمدها را به بخش‌هاي مختلف اقتصادي هدايت مي‌كند. اين مطالعه به بررسي آثار نامتقارن نوسانات قيمت نفت بر مخارج دولت ايران بر اساس تعاريف مورك (1989) و هميلتون (1996) مي‌پردازد. براي اين منظور از متغيرهاي قيمت نفت، مخارج كل دولت، مخارج جاري و عمراني دولت، مخارج سرانه كل، مخارج جاري و عمراني سرانه و انحراف نرخ ارز واقعي طي دوره زماني 1390 -1344 در چارچوب يك الگوي خود بازگشت برداري استفاده شده است. نتايج حاصل گوياي آن است كه نوسانات قيمت نفت آثار نامتقارن بر مخارج دولت دارد. طبق هر دو تعريف، افزايش قيمت نفت نسبت به كاهش قيمت نفت، اثر بيشتري بر مخارج دولت دارد؛ اما كاهش قيمت نفت اثر پايدارتري نسبت به افزايش قيمت نفت بر مخارج دولت دارد. همچنين تغيير در افزايش و كاهش قيمت نفت تأثير بيشتري بر مخارج عمراني نسبت به مخارج جاري را دارد، كه اين موضوع چسبندگي مخارج جاري را تأييد مي‌كند.