گفتمان كاوي تفسير شيعه در كوفه؛ اصبغ و گفتمان امامتِ وصايتي

Discourse Investigation of Shi’a Exegesis at Kufa; Asbagh & Imamat -e- Vesayati Discourse

رهيافت تاريخي در كنار شناخت بسترهاي مختلف جامعه، عهده‌دار نماياندن فرازها و فرودهاست. دست‌يابي به سير تطور يك انديشه و درك بهتر از خاستگاه و دوران آغازين شكل‌گيري آن، منوط به تحليل گفتمان‌هاي مكشوف از داده‌هاي تاريخي برجاي‌مانده در آن حوزه است. اصبغ بن نباته كوفي از نخستين مفسران شيعي در كوفه است كه در منابع رجال و تراجم، به‌عنوان نخستين مؤلف ذكر شده؛ اما اثري مشخص با محتواي قرآني يا تفسيري به وي نسبت داده نشده؛ فراواني نسبتاً زياد روايات تفسيري او و بازتاب آن‌ها در آثار معتبر پسين و همچنين توجه به روان‌شناسي اعتقادي شخصيت وي، اين فرضيه را به ذهن مي‌رساند كه به گمان قوي، اصبغ از اركان مهم انتقال آموزه‌هاي قرآني امام علي(ع)، با رويكرد تأسيس يا ترويج گفتمان‌هاي شيعه‌بنيان همچون امامت و وصايت در روزگار خود بوده؛ براساس نظريه آواي متعارض باختين بايد گفت بازتاب گسترده مؤلفه‌هاي معنايي وصايت در تفسير اصبغ و اهتمام او به گفتمان وصايت علوي، معنادار بوده و در ديالكتيك تعاملي با گفتمان رقيب شكل گرفته كه قصد داشت نظريه خلافت سقيفه‌اي در جامعه را نهادينه كند.

Historical approach along with various settings of society could display up and downs. Analysis of discovered discourses based on kufan exegetes’s data, could portrait exegetical school of shia in kufa; origins & evolution. Asbagh ibn nobate kufi (55), the first exegetes of this corpus, has no any definite exegetical literature; but some large amount of his exegetical hadiths and their reflection in latter normative literature and also due to his theological personality, could assume that asbagh was one of the most greate pillars for transition of exegetical imam ali’s theachings, with shia-based discourses like Imamat & Vesayat. Given Bakhtin theories, should be declared that the formation of these trends happened in dialectic space and Asbagh’s attention to” Alid vesayat” discourse, undoubtfully, is meaningful and surely was contrasted with rival discourse who was trying to establish saghifid khelafah in the society