بررسي تغييرات زماني و مكاني عملكرد گندم و لوبيا، مطالعه موردي: خراسان رضوي

در ارزيابي عمليات مديريت زراعي، شناخت تغييرات مكاني خصوصيات خاك و محصول و درك متقابل آنها ضروري است. نوسانات زماني و مكاني عملكرد، ناشي از تفاوت‌ها در سطح مصرف نهاده، پيشرفت‌هاي كشاورزي و هم‌چنين شرايط خاك و اقليم است. تحقيق حاضر در سه شهرستان خراسان رضوي به‌منظور بررسي تغييرات زماني و مكاني عملكرد گندم و لوبيا با توجه به ميزان تغيير پارامترهاي اقليمي از جمله دما و بارش صورت گرفته است. پارامترهاي اقليمي مذكور براي دوره رويش گندم و لوبيا براي دوره آماري از سال 1388-1372 بر مبناي دسترسي به داده‌هاي ميزان عملكرد گندم و لوبيا در نظر گرفته شده است. جهت بررسي نوسانات زماني عملكرد از روش سري‌هاي زماني و آزمون منكندال و در بعد مكان از دو روش وزن‌دهي عكس فاصله و كريجينگ استفاده گرديد. نتايج نشان داده است كه 40 تا 77 درصد از تغييرات عملكرد گندم را مي‌توان با متغيرهاي اقليمي توصيف كرد. تغييرات عملكرد لوبيا با متغيرهاي آب و هوايي مشهد رابطه معناداري داشت. عملكرد گندم در شهرهاي مشهد، نيشابور و تربت حيدريه روند مثبت و عملكرد لوبيا در شهرهاي مشهد و تربت حيدريه روند منفي نشان داد. از بعد مكاني در سال 1388 عملكرد گندم از شرق به سمت غرب كاهش يافته و عملكرد لوبيا، بخش مركزي خراسان رضوي (تربت حيدريه) بالاترين عملكرد را داشته است.