ارزيابي ويژگي‌هاي فيزيولوژيك و زراعي مرتبط با تحمل به خشكي دركلزاي بهاره

مطالعه با هدف شناسايي برخي شاخص‌هاي فيزيولوژيك و زراعي مناسب براي گزينش ژنوتيپ‌هاي متحمل به خشكي كلزاي بهاره اجرا گرديد. آزمايش به‌صورت كرت‌هاي خرد شده بر پايه بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در ايستگاه خسروشاه مركز تحقيقات و آموزش كشاورزي و منابع طبيعي آذربايجان شرقي طي دو سال زراعي 1394 و 1395 اجرا گرديد. فاكتور اصلي تنش كمبود آب با سطوح: بدون تنش، تنش از زمان گل‌دهي و از خورجين‌دهي تا رسيدگي و فاكتور فرعي ژنوتيپ شامل: RGS003، ظفر، ساري گل، زرفام و دلگان بودند. نتايج نشان دادند بروز خشكي از مراحل گل‌دهي و خورجين‌دهي باعث افزايش معني‌دار دماي برگ و كاهش معني‌دار مقدار نسبي آب برگ (RWC)، هدايت روزنه، شاخص كلروفيل برگ، تعداد خورجين در بوته، تعداد دانه در خورجين، وزن هزار دانه، درصد روغن، عملكرد دانه و روغن گرديد ولي بيشترين تأثيرپذيري به هنگام وقوع تنش از مرحله گل‌دهي بود. بنابراين تأمين آب در اين مرحله اولويت بيشتري خواهد داشت. كمبود آب با اثر كاهشي روي همه اجزاي عملكرد باعث افت عملكرد دانه گرديد. همبستگي‌هاي معني‌داري بين دماي برگ، RWC ، شاخص كلروفيل برگ و هدايت روزنه با همديگر و با عملكرد دانه و روغن و اجزاي عملكرد دانه ديده شد. شاخص‌هاي مذكور از كارايي قابل قبولي در شناسايي اثرات كمبود آب روي ژنوتيپ‌هاي بهاره كلزا برخوردار بودند. ژنوتيپ RGS003 با كسب بيشترين مقدار نسبي آب برگ، هدايت روزنه و شاخص كلروفيل برگ، همواره بيشترين عملكرد دانه و روغن را به خود اختصاص داد و براي كشت در شرايط مواجه با كمبود آب قابل توصيه است.