تغييرات تركيب اسيدهاي چرب روغن دانه در ارقام پاييزه كلزا در شرايط تنش خشكي

اين آزمايش به صورت كرت‌هاي يكبار خرد شده در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در منطقه يزد در سال زراعي 13911390 انجام شد. تيمارهاي آبياري شامل شاهد (آبياري براساس ٨٠ ميلي‌متر تبخير از سطح تشتك تبخير كلاس A) و تنش خشكي (قطع آبياري از مراحل 50 درصد ساقه‌دهي، گل‌دهي و خورجين‌دهي به بعد) و ارقام شامل سه رقم كلزاي پاييزه (GKH2005، Operaو Okapi) بودند كه به ترتيب در كرت‌هاي اصلي و فرعي قرار گرفتند. نتايج نشان داد كه ميزان اسيد اولئيك روغن دانه كلزا در محدوده 64 تا 68 درصد و اسيد لينولئيك در محدوده 15 تا 18 درصد متغير بود. در بين سه اسيد چرب اشباع (پالمتيك، استئاريك و آراشيديك)، اثر آبياري بر اسيد آراشيديك و اسيد استئاريك و در بين شش اسيد چرب غير اشباع (پالميتولئيك، اولئيك، لينولئيك، لينولنيك، گادولئيك و اروسيك)، تنها بر اسيدهاي چرب اولئيك، لينولئيك و لينولنيك معني‌دار بود. قطع آبياري از مراحل نموي سبب افزايش معني‌دار اسيد اولئيك در مقايسه با تيمار شاهد شد، درحالي‌كه مقدار اسيد لينولئيك كاهش چشمگيري يافت. واكنش سه رقم كلزا از نظر اسيد چرب لينولئيك به سطوح آبياري متفاوت بود و در سطوح قطع آبياري رقم GKH2005از بيشترين ميران اسيد لينولئيك برخوردار بود. بيشترين عملكرد دانه در بين ارقام مورد بررسي در رقم GKH2005و به ميزان 2211 كيلوگرم در هكتار مشاهده شد و به طور كلي اين رقم با برخورداري از عملكرد دانه بيشتر و كيفيت مناسب اسيدهاي چرب روغن دانه در شرايط تنش خشكي برتر از ساير ارقام بود.