بررسي اثر تنش يخ‌زدگي در گياه باقلا (.Vicia faba L) تحت شرايط كنترل‌شده

هرچند كشت پاييزه باقلا موجب بهره‌ گيري مؤثر از نزولات آسماني، نياز كمتر به آبياري و بهبود عملكرد دانه آن نسبت به كشت بهاره مي‌شود، اما وجود تنش سرما در اين فصل به‌عنوان يكي از مهم‌ترين عوامل محدودكننده رشد در اين گياه محسوب مي‌شود. به همين منظور آزمايشي به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي با چهار تكرار در دو توده باقلا (بروجرد و نيشابور) در دانشگاه فردوسي مشهد اجرا شد. گياهان در مرحله چهار تا شش برگي به مدت يك ساعت در هريك از دماهاي موردنظر (صفر، 4، 8، 12، 16، 20، 24 درجه سانتي‌گراد) توسط فريزر ترموگراديان تحت تنش قرار گرفتند. بيست‌و‌يك روز بعد، درصد بقاء و برخي از خصوصيات مربوط به رشد مجدد مانند ارتفاع ساقه، تعداد برگ، سطح برگ، وزن خشك برگ، ساقه، مجموع اندام‌هاي هوايي و ريشه مورد ارزيابي قرار گرفتند. نتايج نشان داد كه اثر دما بر درصد بقاء و ساير صفات رشد مجدد گياه پس از اعمال تنش معني‌دار بود؛ اما اثر توده و برهمكنش توده و دما بر درصد بقاء معني‌دار نبود. به‌طوري‌كه با كاهش دما درصد بقاء و ساير صفات رشد مجدد گياه كاهش يافتند. اين كاهش از دماي 12 درجه سانتي‌گراد شديدتر بود و در دماي 16 درجه سانتي‌گراد منجربه مرگ تمام گياهان شد. توده نيشابور تقريباً در تمام صفات رشد مجدد در محدوده دمايي صفر تا 12 درجه سانتي‌گراد با كاهش بيشتري نسبت به توده بروجرد مواجه شد. به اين صورت كه سطح برگ در بوته 24 سانتي‌متر مربع و وزن خشك برگ، ساقه، اندام‌هاي هوايي و ريشه به ترتيب 25، 30، 27 و 23 درصد كاهش داشت كه مبين حساسيت بيشتر آن است. بين ارتفاع ساقه و سطح برگ گياه با وزن خشك اندام‌هاي هوايي (به ترتيب **0.98 =r و ** 0.96 =r) و ريشه (به ترتيب **0.96 =r و ** 0.91 =r) همبستگي مثبت و معني‌داري مشاهده شد؛ كه نشان‌دهنده تغييرات همسو و هماهنگ بين دو صفت مذكور با وزن خشك گياه است.