بررسي اثرات زيست‌محيطي نظام‌هاي توليد زعفران (Crocus sativus L.) تحت تأثير اندازه زمين با استفاده از ارزيابي چرخه حيات

ارزيابي چرخه حيات (LCA) راهكاري شناخته شده و دقيق براي مقايسه اثرات زيست­محيطي فعاليت­هاي مختلف شامل مديريت نظام­هاي كشاورزي است. از آنجا كه نوع نهاده­هادر كشاورزي نقش مهمي در بروز آلودگي­هاي زيست­محيطي و انتشار گازهاي گلخانه­اي دارد، LCA به طور گسترده­اي براي ارزيابي اين اثرات در محصولات زراعي مورد استفاده قرار مي­گيرد. هدف اين مطالعه، بررسي اثرات زيست محيطي نظام­هاي توليد زعفران در استان خراسان رضوي تحت تأثير اندازه زمين (كمتر از 5/0، 15/0 و بيشتر از 1 هكتار) با استفاده از LCA بود. نهاده­هاي مصرفي طي سال­هاي اول تا ششم با استفاده از پرسشنامه (13 مزرعه از هر اندازه زمين) جمع­آوري شد. LCA بر اساس روش ISO14044، در چهار گام شامل مشخص­سازي اهداف و حوزه عمل، مميزي چرخه حيات، ارزيابي تأثير چرخه حيات و تلفيق، نتيجه­گيري و تفسير نتايج محاسبه گرديد.واحد كاركردي معادل يك كيلوگرم گل در نظر گرفته شد. گروه­هاي تأثيرمورد مطالعه شامل گرمايش جهاني، اسيدي شدن و اوتريفيكاسيون (در محيط­هاي خشكي و آبي) بود. در آخرين مرحله، شاخص بوم­شناخت (Ecox) محاسبه شد. براي سنجش قابليت روايي پرسشنامه، ضريب آلفاي كرونباخ محاسبه گرديد. نتايج نشان داد كه ضريب آلفاي كرونباخ برابر با 84%=α محاسبه گرديد. ميانگين پتانسيل گروه­هاي تأثير گرمايش جهاني، اسيدي شدن، اوتريفيكاسيون در محيط­هاي آبي و خشكي به ترتيب 41/53±41/115 كيلوگرم معادل CO lt;sub gt;2 lt;/sub gt;، 16/0±35/0 كيلوگرم معادل SO lt;sub gt;2 lt;/sub gt;، 27/0±58/0 كيلوگرم معادل NOx و 09/0±20/0 كيلوگرم معادل PO lt;sub gt;4 lt;/sub gt; به ازاي يك كيلوگرم گل محاسبه شد. بيشترين سهم انتشار گازهاي گلخانه­اي در گروه تأثير گرمايش جهاني مربوط به CH lt;sub gt;4 lt;/sub gt; بود. بالاترين سهم انتشار آلاينده­ها در گروه­هاي تأثير اوتريفيكاسيون آبي و خشكي و اسيدي شدن به NH lt;sub gt;3 lt;/sub gt; اختصاص داشت. به­طور كلي، نتايج نشان داد كه اندازه زمين، ميزان مصرف نهاده­ها و اثرات ­زيست محيطي را در واحد عملكرد گل تحت تأثير قرارداد و گروه­هاي اوتريفيكاسيون و گرمايش جهاني حساسيت بيشتري نسبت به شدت فشرده­سازي تحت تأثير اندازه زمين دارند، بنابراين افزايش كارايي مصرف منابع، يكي از رويكردهاي مناسب براي كاهش اثرات زيست محيطي همگام با بهبود عملكرد اقتصادي در واحد سطح است.