پيش‌بيني عوامل مؤثر بر رفتار نخل‌داران عضو تعاوني توليد شهرستان دشتستان در زمينه حفاظت از آب با مقايسه مدل هاي رفتار برنامه‌ريزي‌شده و فعال‌سازي هنجار

يكي از روش هاي مطالعه رفتار حفاظتي انسان و عوامل پيش‌بيني كننده آن، كاربرد مدل هاي اجتماعي روان‌شناختي است. هدف از اين پژوهش به كارگيري و مقايسه دو نظريه رفتار برنامه‌ريزي‌شده و مدل فعال‌سازي هنجار در پيش‌بيني رفتار نخل‌داران عضو تعاوني توليد شهرستان دشتستان در زمينه حفاظت از آب و تعيين عوامل مؤثر بر آن بود. در پژوهش حاضر، داده ها با فن پيمايش و از طريق پرسش‌نامه جمع آوري شد. روايي صوري پرسش‌نامه با بهره‌گيري از نظر استادان و متخصصان امر و پايايي آن از طريق محاسبه ضريب آلفاي كرونباخ (0.70 تا 0.86) براي متغيرهاي مختلف تحقيق به تأييد رسيد. جامعه مورد مطالعه شامل نخل‌داران عضو تعاوني توليد شهرستان دشتستان به تعداد 1400 نفر بود كه با استفاده از روش نمونه گيري چندمرحله اي، 300 نفر از آنها انتخاب شدند. يافته ها نشان داد در نظريه رفتار برنامه‌ريزي‌شده متغيرهاي نگرش، هنجار ذهني، خودكارآمدي و هنجار اخلاقي بر نيت نخل‌داران در زمينه حفاظت از آب تأثير گذارند و نيت در نهايت قادر است 45 درصد از تغييرات رفتار نخل‌داران نسب به حفاظت از آب را  پيش‌بيني كند. همچنين بر اساس مدل فعال‌سازي هنجار، متغيرهاي آگاهي از پيامدها، آگاهي از نياز، انتساب مسئوليت، خودكارآمدي و كارآمدي نتيجه بر هنجار اخلاقي نخل‌داران در زمينه حفاظت از آب تأثير گذارند و در نهايت، 3 متغير هنجار اخلاقي، احساس گناه و احساس غرور در مجموع قادرند 24 درصد از تغييرات رفتار نخل داران نسبت به حفاظت از آب را پيش بيني كنند. نتايج همچنين نشان داد كه هر دو نظريه پتانسيل پيش‌بيني رفتار نخل‌داران را دارند، اما قدرت پيش‌بيني نظريه رفتار برنامه‌ريزي‌شده بالاتر از مدل فعال‌سازي هنجار است. از ديدگاه سياست‌گذاري، مطالعه حاضر توجيهي براي استفاده از سازه هاي اين مدل ها در سياست و تصميم‌گيري‌اي است كه منجر به تشويق كشاورزان به حفظ و مصرف بهتر آب شود.