تأويل شناسي در چشم انداز حكيم عبدالرزاق لاهيجي

تأويل از كليدوا‌‌ژه‌هاي اصلي در مكتب فلسفي اصفهان است و عبدالرزاق لاهيجي نيز يكي از چهره‌هاي سرشناس اين مكتب به شمار مي‌آيد. تأويل براي اين حكيم متأله، فراتر از روشي براي مواجهه با متون وحياني است. تأويل در آثار او، دو معناي اصلي دارد: تأويل عقلي و تأويل شهودي عقلي. تأويل نخست، تأويل متون وحياني و تأويل نظري موجودات تا شناخت حضرت حق را شامل مي‌شود. تأويل متون وحياني براي حل تعارض متن با عقلانيت صريح و قطعي يا براي كشف مراتبي از عمق معنا كه در پس معناي ظاهري نهفته است، صورت مي‌پذيرد و اين دو رهيافت تأويلي ازنظر لاهيجي دو شيوۀ متفاوت از تأويل به شمار مي‌آيد. تأويل شهودي عقلي فراروي عملي از ماسوي براي رسيدن به خدا است، در مقابل فراروي نظري از آنها براي شناخت خدا. لاهيجي اولي را سلوك باطن و دومي را سلوك ظاهر مي‌نامد. مبارزه با ظاهرگرايي ديني را بايد رسالت فرهنگي – اجتماعي اين حكيم عارف دانست كه برخاسته از ديدگاه نظري او دربارۀ تأويل است. با توجه به رواج تصوف منفي در زمانۀ فياض، او در نظر دارد ضمن تحليل و تبيين معناي حقيقي عرفان، از ترويج تصوّف مبتذل جلوگيري كند