ارزيابي ديدگاه ملا محمدسعيد رودسري گيلاني درباره وحدت وجود

از زمرۀ نوشته‌هاي ملا محمد سعيد رودسري گيلاني حكيم قرن يازدهم و دوازدهم قمري و متعلق به مكتب اصفهان – كتاب «رساله توحيد» است كه در آن، نظريه وحدت وجود را نقد و در خلال آن از ادله توحيد و شبهات مربوط به آن و همچنين تعين واجب‌الوجود بحث كرده است. او هم با عصر حكماي نامداري همچون صدرالمتألهين قرابت دارد و هم با جريان‌هاي منتقد مكتب صدرايي همچون مدرسه ملا رجبعلي تبريزي و مانند او نزديك است. اين رساله كه نگارندگان اين مقاله آن را تصحيح و ترجمه كرده‌اند، گويا تنها اثر به‌جاي‌مانده از اين حكيم، متكلم و فقيه مكتب اصفهان است. در نگاه كلي، مصنف رساله، منشأ اشتباه صوفيه در قائل‌شدن به وحدت وجود را خلط ميان دو معناي متفاوت مطلق وجود دانسته است و با ذكر اقوالي از حكما و متكلمان، آن را نقد و بررسي كرده است. او در ادامه، لوازم و تبعات اعتقاد به وحدت وجود را نيز ذكر و نحوه تعين واجب‌الوجود و توضيحات لازم درباره حقيقت مطلق وجود را بررسي كرده است.