رهبر شايسته براي مدينه فاضله (براساس علم النفس ملا صدرا)

وجود حاكم، يك ضرورت عقلي است و در جامعه‌اي با هويت اسلامي علم و تقوا و عدالت مهمترين ويژگي او خواهد بود. قران كريم، ولاية را امري تشكيكي دانسته كه از ولاية الله شروع و در مرتبه نازل تر ولاية الرسول وسپس ولاية الامام و در بيان امامان هدي(س) ولاية فقيه حجت كامل ايشان بر خلق معرفي شده است. سؤال اين است كه حقيقت اين ولايت چيست كه با سرياني تشكيكي از ولايت حقه حقيقيه شروع و به ولايت مومنان ختم مي‌گردد؟براي پاسخ بايد «خليفه الله » را شناخت كه هم صبغه الهي دارد وهم جنبه ناسوتي و اين مهم ضرورت شناخت لايه‌هاي عميق وجودي انسان را مضاعف نموده است.با شروع انديشه و حكمت يعني از آغاز خلقت انسان،مسأله علم النفس مورد التفات حكيمان بوده و حكيم ملاصدرا همچون ساير تعمق‌ها و نو آوري‌هاي خود مباني رصين حكمت متعاليه را در ساحت علم النفس جاري ساخته و مبتني بر وحي و كشف به معرفي ويژگي نفس شايسته راهبري اقدام نموده است.از ديدگاه او جامعه، مجموعه نفوس بشري و ظرف تكامل نفس انساني است و بين اولويت‌هاي تربيتي و مراتب تكويني نفس و بين اولويت‌هاي تربيتي و سياسي جامعه تناظر وجود دارد؛ وي اصول حكمت متعاليه از جمله اصالت و تشكيك در وجود ونيز تساوق بين خير و وجود را هم در تبيين حقيقت نفس و هم حقيقت جامعه جاري ساخته،بر پايه آن كمال جامعه را در پيروي از فضايل در جهت ساختن مدينه فاضله دانسته كه «حكيم متأله» همچون قلب به آن جامعه روح و نشاط مي‌دهد و با صلابت و از نفوذ رذايل اخلاقي در كالبد اجتماع جلوگيري مي‌كند. بنابراين صلاحيت رهبري مدينه فاضله بر اساس تكامل نفس راهبر اوست. اين نوشته حاصل تحقيق و مطالعه در آثار مختلف ملاصدرا و استنباط آثار اجتماعي سياسي انديشه اوست.