مباني معرفت‌شناختي تربيت توحيدي (امكان، منابع و موانع)

قرآن كريم در آياتي نظير: «إِنَّ إِلَى رَبِّكَ الرُّجْعَى«(علق:8)؛ و«أَلَا إِلَى اللَّـهِ تَصِيرُ الْأُمُورُ« (شوري:53) خداوند را غايت حركت كلي جهان و صيرورت خاص انسان معرفي كرده و بديهي است حركت به سمت هيچ غايتي، بدون معرفت و شناخت، انسان را به مقصد نهايي رهنمون نمي‌سازد؛ بنابراين حركت تكاملي انسان در نظام تربيت توحيدي، بايد عالمانه و متفكرانه باشد تا انسان بتواند به مراتبي از حيات طيّبه موعود در قرآن كريم دست‌يابد. اين حر‌كت طبعاً از منظر كتاب‌ آسماني، داراي تحليل و تفسيري ويژه وبرخاسته از جهان‌بيني الهي است كه از مباني معرفت‌شناختي تربيت سكولار، مانند مباني پوزيتيويسم، داروينيسم و اومانيسم، تجربه‌مدار، بريده از وحي و انسان -محور، جدا و متفاوت است. اين مقاله با رويكرد تحليلي توصيفي به مهم‌ترين مباني معرفت‌شناختي تربيت توحيدي،) شامل امكان، منابع و ابزار و موانع شناخت) با استناد به آيات قرآن كريم پرداخته است. بر‌اساس يافته‌هاي اين پژوهش، از منظر قرآن‌كريم، چون انسان از ظرفيت نامحدود معرفتي و علمي برخوردار است، پس امكان كسب معرفت براي وي قطعي و ترديدناپذير است. برخلاف مكاتب فلسفي غرب، قرآن ابزار و منابع گوناگوني مانند حواس، عقل، شهود، وحي و الهام را براي دستيابي انسان به انواع معرفت به رسميت شناخته است. درمنظومة تربيتي اين كتاب آسماني، ضمن تبيين موانع معرفت، استقرار نظام جامع تربيت‌ ‌توحيدي و صيرورت انسان به سوي حيات طيبه، مستلزم توجهبه همه ابزارهاي معرفت با حفظ مراتب آنها است. مهم‌ترين ثمره اين بحث، چگونگي كسب علم يقيني و معرفت ريشه‌دار، در راستاي نقش محوري آن در تحقق معرفت حق است.