مقام تفكر و شهود در گلشن راز و سوتره‌هاي مهايانه

The Place of Thought and Intuition in Gulshan-i Rāz (The Secret Rose Garden) and Mahāyānah Sutras

در اين مقاله، پس از بيان گزارشي اجمالي در باب ويژگي و مندرجات گلشن راز و سوتره‌هاي مهايانه، سعي بر آن است كه به پرسش‌هاي اساسي در باب تفكر و مسائل مربوط به آن پاسخ داده شود. اين مقاله مشتمل بر سه بخش است: در بخش اول از چيستي تفكر در گلشن راز و سوتره هاي مهايانه سخن رفته است. در بخش دوم از مراتب مختلف تفكر سخن به ميان آمده است. در بخش سوم گفته شده كه گلشن راز و سوتره‌هاي مهايانه، هرچند متعلّق به دوسنت متفاوت‌اند، اما، در آن دو، تفكر شهودي بسيار والاتر از تفكر عقلي است؛ زيرا آدمي باشهود مي‌تواند دل خود را از آلايش‌هاي جهان دنيوي پاك كند، در حالي كه با تفكر عقلي قابليّت حصول شناخت تمام حقايق و رهايي از عناصر رنج‌ آلود را ندارد. بر اين اساس گلشن راز و سوتره‌هاي مهايانه، هر دو، آشكارا، آدمي را در مسير معرفت شهودي فرا مي‌خوانند؛ زيرا بنابر آن دو، اين ساحت والاتر از تفكر، عين وصول است. يافته­ هاي اين تحقيق نشان مي­ دهد كه در روش­ شناسي عرفان مقايسه‌اي، ميزان سازگاري نظام­ هاي عرفاني در طرح مسأله معرفت‌شناسي بسيار زياد است.

In this article‚ after giving a brief account of characteristics and contents of Gulshan-i Rrāz (The Secret Rose Garden) and Mahāyānah Sutras‚ we try to answer the principal questions on “Thought” and problems relating to it. This article consists of three parts. In the first part‚ the nature of “Thought” in Gulshan-i Rāz and Mahāyānah Sutras is discussed. In the second part‚ the different levels of “Thought” are studied. Furthermore, it is stated that in Gulshan-i Rāz and Mahāyānah Sutras “Thought” and “Intuition” show in two realms of rational and pararational perspectives. In the third part‚ it is stated that‚ although belonging to two different traditions‚ Gulshan-i Rāz and Mahāyānah Sutras place “Visionary Knowledge” above “Thinking”. For “Visionary Knowledge” can purify one’s heart of worldly pollutions‚ but “Thinking” cannot bring human beings to knowing all truths and setting themselves free from pain. So Gulshan-i Rāz and Mahāyānah Sutras clearly call human beings to “Visionary Knowledge”, since‚ according to the above sources‚ this level above “Thinking” is identical with union. Findings of this study show that mystical systems approximate each other in the subject of epistemology.