مقايسة برخي شاخص هاي مديريت مصرف آب در توليد ذرت علوفه اي در پاياب شبكه هاي آبياري مدرن و سنتي

Comparison of Irrigation Water Management Indices of Silage maize in Modern and Conventional Irrigation Networks

با وجود اهميت تعيين و تدقيق شاخص‌ها و فراسنج‌هاي مديريت مصرف آب در بخش كشاورزي براي استفاده در برنامه ­ريزي‌هاي كلان كشوري، تاكنون شاخص‌هاي مديريت مصرف آب (حجم آب مصرفي، بهره‌وري آب و راندمان كاربرد آب در مزارع) در پاياب شبكه‌هاي آبياري مدرن و سنتي در توليد محصولات زراعي و باغي كمتر مقايسه شده است. هدف از اين پژوهش، مقايسۀ شاخص‌هاي مديريت مصرف آب در پاياب شبكه‌هاي آبياري مدرن و سنتي در توليد ذرت علوفه‌اي در برخي نقاط كشور است. داده‌هاي پژوهش با اندازه‌گيري‌هاي گسترده و مستقيم از مزارع استان‌هاي البرز، تهران، فارس، خوزستان، خراسان رضوي، اردبيل، اصفهان و قزوين كه حدود 70 درصد از سطح زيركشت ذرت علوفه‌اي در كشور را پوشش مي‌دهند در بيش از 100 مزرعه در پاياب شبكه‌هاي آبياري مدرن و سنتي به‌دست آمده است. نتايج تحقيق نشان مي­دهد تفاوت شاخص‌هاي حجم آب مصرفي و بهره‌وري آب در توليد محصول در پاياب شبكه‌هاي مدرن و سنتي معني‌دار ولي تفاوت عملكرد در دو شبكه معني­ دار نشده است. در پاياب شبكه‌هاي مدرن و سنتي، ميانگين عملكرد ذرت علوفه‌اي به ­ترتيب 50/54 و 54/32 تن بر هكتار، ميانگين حجم آب مصرفي به­ترتيب 6983 و 9085 مترمكعب بر هكتار، ميانگين بهره‌وري آب به ­ترتيب 7/46 و 6/26 كيلوگرم به ­ازاي هر مترمكعب آب و ميانگين راندمان كاربرد آب به ­ترتيب 73 و 68 درصد به‌دست‌ آمده است. يافته‌هاي اين پژوهش نشان مي­دهد كه توسعۀ شبكه ­هاي مدرن مي‌تواند در ارتقاي بهره‌وري آب، در عملياتي كردن برنامه ­هاي پنج‌سالۀ توسعه ­اي كشور و برنامۀ اقتصاد مقاومتي مفيد باشد.