نقش سته ضروريه در ايجاد و پيشگيري اختلالات رواني ـ دماغي با تأكيد بر متون پزشكي اسلامي

در طب سنتى ايران حفظ تندرستي اعم از جسمي و روحي در درجه اول اهميت بوده و درمان بيمارى وظيفه دوم پزشك است. سالم‎ماندن نيز، مانند بيمارشدن، نتيجه علل و عواملى است كه بايد به آن‌ها توجه كرد. اين علل و عوامل گاه دروني و با جسم مرتبط است و گاه با مقوله روح و متافيزيك ارتباط دارد. بررسي نظرات و آگاهي از باورهاي اطباي مسلمان درباره مسائل روحي رواني بسيار مهم مي‌باشد. از آنجا كه در طب سنتي ابتدا پيشگيري ارجح و سپس درمان بنا بر اين حكماي مسلمان نيز با تأكيدات قرآني و احاديث و باورهاي اسلامي، همواره بر اين اصول شش‌گانه تأكيد كرده‌اند. اين طب با دو مقوله «حفظ‎الصحه» و «علم العلاج» جايگاه بهداشت روان را مقدم بر درمان دانسته است. به عبارتي با رعايت يا عدم رعايت اصولي معين، به نام «سته ضروريه» مي‎توان صحت و سقم بدن را موجب شد. اكنون اين مسأله مطرح است كه «سته ضروريه» تا چه اندازه در اختلالات و پيشگيري از آسيب‌هاي رواني ـ دماغي تأثيرگذار است؟ بر اساس يافته‌هاي اين پژوهش به روش كتابخانه‌اي، در نگارش‌هاي حكماي متقدم ايران به دنبال تأكيدات ديني، شش عامل مرتبط با روح و روان و نفسانيات انسان را هم در پيشگيري و هم در درمان بسيار كاربردي و اساسي مي‌دانستند. اعراض نفساني و تصورات از مهم‌ترين اين اصول به شمار مي‌آيند. اين انديشمندان در مطرح‌ساختن اين انديشه از جهان غرب پيشي جسته بودند.