تحليل تطبيقي تصاوير بلاغي عشق، غم و مرگ در اشعار سهراب سپهري و مولوي

از ميان شاعران صاحب سبك معاصر، سهراب سپهري شاعري است كه شعرهايي با رنگ و بو و نگرش عرفاني دارد. با توجّه به عرفاني بودن برخي از اين اشعار و نيز سرآمد بودن سپهري در ميان شاعران عصر خود، بررسي مقايسه ­اي ميان عناصري چون عشق، غم و مرگ در اشعار سپهري و مولوي مي­تواند نشان دهد چه شباهت­ها و تفاوتهايي در نگاه اين دو شاعر وجود دارد. اين سه عنصر از عناصر اصلي و مفاهيم مشترك انساني است كه نوع نگاه شاعران به اين مفاهيم مي­تواند بيانگر تفاوت­ها و تشابه ­هاي انديشگاني آن­ها باشد به خصوص كه هر دو شاعر نيز گرايش و تمايلات عرفاني دارند. اين پژوهش به دليل تفاوت در حجم آثار دو شاعر كيفي است و استفاده از جدول، تنها به دليل سامان دادن و ايجاد نظم در بررسي و تحليل داده­ هاست. در اين پژوهش، از تمام اشعار سپهري و سه دفتر اول مثنوي استفاده شده است. همچنين، براي رسيدن به اين هدف از ابزار «تشبيه» استفاده شده است؛ زيرا تصاوير بلاغي و به ويژه تشبيه، نشان دهندۀ تصوّرات هنرمند از خود و هستي است و نسبت به بيان مستقيم اين مزيّت را دارد كه با ناخودآگاه شاعر نيز در ارتباط است. بررسي­ها در اين پژوهش نشان مي­دهد كه سپهري نسبت به مولوي، از طبيعت، به عنوان مشبه ­به بيشتر استفاده كرده و عالي­ترين پديده­ ها و عناصر را به طبيعت و عناصر آن تشبيه كرده است. اين نكته، نشان مي­دهد كه خداوند و طبيعت در تصوّرات سپهري و عرفان طبيعت­گراي او همدوش و برابرند. درحالي كه مولوي در تشبيهات خود از مشبّه­ به­ هاي مربوط به طبيعت به گونه ­اي استفاده كرده است، كه نشان مي­دهد طبيعت، بالاترين پديده نيست و در تصوّرات او امري متعالي كه فراتر از طبيعت و نيروهاي آن است، وجود دارد. همچنين، اين پژوهش نشان مي­دهد كه نگرش مولوي و سپهري به سه بن­مايۀ «عشق»، «غم» و «مرگ»، به هم شبيه و نزديك است. هر دو شاعر، به غم و مرگ، نگاهي مثبت دارند.