از شخصيت درختي تا شخصيت ريزومي تبيين تفاوت‌هاي شخصيت‌هاي داستان‌هاي كلاسيك، مدرن و پسامدرن

شخصيت داستاني در تعيين و تبيين تفاوت‌هاي داستان‌هاي كلاسيك، مدرن و پسامدرن نقش برجسته‌اي دارد. داستان كلاسيك قهرمان محور و داراي شخصيت‌هايي مقتدر و متمركز است كه داستان حول آن شخصيت‌ها مي‌چرخد. در داستان مدرن با نوعي سوبژكتيويته مواجه هستيم و شخصيت، جهان را بين خود و ديگري تقسيم مي‌كند اما در داستان پسامدرن شخصيت از مركز به حاشيه رفته و تمايزي ميان خود و ديگري قائل نيست. نقش هويت كه در داستان مدرن برجسته بود در داستان پسامدرن كم­رنگ شده و شخصيت‌ها دچار «من پريشي» هستند. شخصيت پسامدرن در حال سيلان، لغزندگي، هويت پريشي و گسست از قالب‌هاي ذهني، زباني و اجتماعي است. دلوز و گتاري دو اصطلاح «درخت» و «ريزوم» را وضع كردند و منظور از اين اصطلاحات، دو نوع شيوۀ تفكر و انديشه است. از نظر آن‌ها رويكرد درختي، عمودي، متمركز و داراي سلسله‌مراتب از پيش مشخص است؛ اما رويكرد ريزومي افقي و كوچ­گرايانه است و تابع هيچ اقتداري نيست. تفكر درختي نشان‌دهندۀ فلسفه «بودن» و ركود، امّا تفكّر ريزومي نشان‌دهندۀ فلسفه «شدن»، تفاوت، سيلان و ارتباط شبكه‌اي است. نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد كه شخصيت‌ها در داستان كلاسيك و مدرن – با همۀ تفاوت‌هايي كه باهم دارند- مبتني بر رويكرد درختي امّا در داستان پسامدرن مبتني بر رويكرد ريزومي هستند.