پنج روايت عربي كتاب «في الكرة المتحركة» اوطولوقس (قضيۀ هفتم)

The Five Arabic Revisions of Autolycus’ On the Moving Sphere (Proposition VII)

كتاب في الكرة المتحركة يكي از قديمي‌ترين آثار موجود رياضيات يونان باستان است. اين اثر كه يكي از كتاب‌هاي متوسطات بود و در فاصلۀ ميان اصول اقليدس و مجسطي بطلميوس خوانده مي‌شد، در قرن سوم هجري به عربي ترجمه شد. علاوه بر اين چندين بازنويسي و تحرير از اين اثر در دورۀ اسلامي فراهم آمد. ما با بررسي نسخه‌هاي موجود اين اثر پنج روايت مختلف از آن را شناسايي كرديم. در اين مقاله، با تمركز بر قضيۀ هفتم اين كتاب، ما به بررسي اين پنج روايت مي‌پردازيم تا از اين طريق ارتباط اين روايت‌ها را با يكديگر و با متن يوناني موجود اين اثر روشن كنيم.

Autolycus’ On the Moving Sphere is among the earliest Greek mathematical works to reach us and was considered a staple of the middle books, to be studied between the Elements and the Almagest. This was among the many mathematical works translated to Arabic in the 3rd/9th century and it was the subject of several translations, redactions, and recensions. Analyzing the available copies of al-Kura al-mutaḥarrika, five different versions were identified. In this paper, we analyze these five versions, with a focus on the seventh proposition, in order to characterize their relations to each other and to the extant Greek text.