تيراني مترجم؛ نقدي بر كتاب تاملي در ترجمۀ متن‌هاي انديشه سياسي جديد: مورد شهريار ماكياولي

Translator's Tyranny: A Critical Analysis of the Book Entitled “A Consideration of the Translation of Modern Political Thought's Texts: A Case Study of Machiavell's Prince

در اين مقاله كتاب جواد طباطبايي با عنوان تأملي در ترجمة متن‌هاي انديشة سياسي جديد: مورد شهريار ماكياولي، مورد بررسي قرار مي‌گيرد. مدعاي اصلي طباطبايي در اين كتاب اين است كه دو عامل محوري در ترجمه‌هاي نادرست و غيرقابل ‌اعتماد از متون فلسفة سياسي عبارت‌اند از «لغت‌بازي» و «ناآگاهي» مترجم از مباحث جاري در حوزة فلسفة سياسي. در اين مقاله با وضوح‌ بخشيدن به اين مدعا و سنجش آن ازحيث وثاقت نشان خواهيم داد كه مدعاي طباطبايي در آسيب‌شناسيِ ترجمه‌هاي نادرست تااندازۀ زيادي قرين صحت است. بااين‌حال، به‌نظر مي‌رسد كه براي تكميل آن مدعا‌ بايد عامل ديگري را نيز درنظر گرفت و آن نقد دخل و تصرف‌هاي مترجمانِ متون فلسفة سياسي در آن‌ها، به‌واسطة اطمينان‌خاطرشان از درستيِ فهمي است كه از متن به‌دست آورده‌اند. در همين‌ باره، كوشش كرده‌ايم تا نشان دهيم كه ناديده‌گرفتنِ اين عامل مهم، حتي اگر ملاحظات دوگانة طباطبايي را مدنظر قرار دهيم، باز هم مي‌تواند به ترجمه‌هاي نادرست منجر گردد.

This paper is a review of Javad Tabatabee's book titled A Consideration of the Translation of Modern Political Thought' Texts: A Case Study of Machiavell's Prince. In this book, Tabatabaee argues that two main factors of unreliable translation in the field of political philosophy are translator's artistic playing with words and his lack of knowledge about current and important interpretations of major works of political philosophy. In this paper, we argue that Tabatabaee's claims are for the most part plausible. Nevertheless, it seems that Tabatabaee ignores another important factor responsible for unreliable translations, i.e., translator's alteration of literal translation of philosopher's text by virtue of his assurance that he has a sufficient understanding of philosopher's meaning. Therefore, we try to argue that even if we observe two main conditions of good translation mentioned by Tabatabaee, this will not necessarily lead to a reliable translation. Thus, in addition to Tabatabaee's two main conditions, the translator also must observe the literal approach in translating philosophical texts.