بررسي جامعه‌شناختي گفتار عاميانه در خرده فرهنگ جوانان

بين زبان و جامعه ارتباط متقابل وجود دارد كه در اين فرايند ارتباطي، ويژگي‌هاي اجتماعي و فرهنگي گروه‌هاي جامعه در زبان آن‌ها منعكس مي‌شود؛ بنابراين زبان مي‌تواند ابزاري براي شناخت اين ويژگي‌هاي اجتماعي و خرده‌فرهنگي باشد. در اين مقاله قصد بر اين است كه از طريق بررسي زبان عاميانه جوانان به مناسبات اجتماعي آنان با گفتمان مسلط جامعه و نهادهاي اجتماعي، پي ببريم. بر اين اساس هدف نهايي، بيان نقش و كاركرد گفتار عاميانه در خرده‌فرهنگ جوانان است. تبيين نظري پژوهش حاضر، بر مبناي نظريه كارناوال باختين و مناسبات زبان و قدرت در گفتمان فركلاف، انجام شد و با استفاده از روش تحليل گفتمان و الگوي تحليلي فركلاف، داده‌هاي مورد نظر تحليل شدند. جامعة آماري، وبلاگ‌هاي شخصي (زندگي بلاگ) جوانان 15-29 سال و نوشته شده از سال 1385 تا 1388، در نظر گرفته شد. نمونه‌گيري به روش نظري و هدفمند انجام شد. حجم نمونه با رسيدن به نقطه‌ي اشباع و تكرار در يافته‌ها، به 30 متن وبلاگ رسيد. روند تجزيه و تحليل داده‌هاي پژوهش به اين نتيجه رهنمون شد كه گفتار عاميانه در خرده فرهنگ جوانان به گونه‌اي يكدست و مشابه به كار نمي‌رود .بلكه با توجه به فضاي اجتماعي كاربرد آن، شكل‌هاي متفاوت مي‌يابد؛ اين زبان به‌عنوان زباني كارناوالي، نظم مسلط، هنجارها و نهادهاي اجتماعي آن را به چالش مي‌كشد و با تمركز بر لذتي كانالي، در برابر ارزش‌ها و هنجارهاي ايدئولوژيك مسلط به شكلي پنهان مقاومت مي‌ورزد. اين مقاومت با صبغة كارناوالي خود، به گونه‌اي متفاوت در فضاي فرهنگي پايين شهر و بالاي شهر و در حوزه‌هاي ارزشي و ايدئولوژيكي متفاوتي از گفتمان مسلط، به منصة ظهور مي‌رسد.