چالش‌ها و موانع پرداخت مواجب قشون و تأثير آن بر امنيت ولايت كرمانشاهان در دوره قاجار

از دوره صفويه، كرمانشاهان يكي از نواحي سرحدي ايران شمرده مي‌شد و از آن­جا كه در مرز با عثماني قرار داشت، از اهميت زيادي براي دولت مركزي برخوردار بود. از اين رو، دولت مركزي اقداماتي در جهت حفظ انتظام كرمانشاهان انجام داد. بازيگران و نقش‌آفرينان اصلي اين انتظام در كرمانشاهان نيروي نظامي وابسته به ايلات و عشاير بود. در اين ميان پرداخت به موقع و منظم مواجب نيروهاي نظامي موجد برقراري نظم و كارآمدي قشون بود. از آن­جا كه بخش زيادي از سپاهيان ايران از ايلات و عشاير بودند، در شرايط ثبات، تأخير در پرداخت مواجب چندان چالشي براي حكومت مركزي و ايالتي ايجاد نمي‌كرد؛ زيرا رؤساي فوج‌هاي نظامي همان رؤساي ايلات و طوايف بودند و ساختار اجتماعي ايلات اجازه اعتراض را به آن‌ها نمي‌داد؛ اما در دوره‌هاي بي‌ثباتي و شرايط ناپايدار سياسي اين موضوع به كلي صورت ديگري مي‌يافت و تنها پرداخت منظم و به موقع مواجب، نيروهاي نظامي را در دايره اطاعت نگه مي‌داشت. با عنايت به اين امر است كه مقاله چالش‌هاي پرداخت مواجب قشون كرمانشاهان و نتايج برآمده از آن را به مثابه­ي مسئله­ي محوري تعريف كرده است. نتايج حاصل از پژوهش بيانگر آن است اصول و قواعد منظم و يكساني در پرداخت مواجب قشون وجود نداشت و نيز تفاوت معناداري بين مواجب افراد قشون و فرماندهان ديده مي‌شد. با اين وجود، از آن­جا كه فرماندهان همان حاكمان ايل بودند، تعليق و تأخير و نپرداختن كامل مواجب در دوران‌ ثبات، اجازه اعتراض به افراد قشون نمي‌داد. اما اين امر در شرايط ناپايدار سياسي به شكل‌هاي مختلفي خود را نشان مي‌داد.