بررسي تشكيلات نظامي و جايگاه ارتش در خلافت فاطمي مصر

خلافت فاطميان (297-567ق) از شاخصههاي نظامي و سياسي ويژهاي در جهان اسلام برخوردار بود. تكيهي خلفاي فاطمي بر سازماندهي ارتش زميني و درياييِ قدرتمند منجر به گستردگي اين خلافت و دستيابي به قدرت سياسي و نظامي در رقابت با خلافت عباسي گرديد. اين پژوهش در صدد است تا تشكيلات نظامي و ارتش خلافت فاطميان در مصر (358- 567ق) را مورد ارزيابي قرار دهد. بدين منظور مقاله با هدف تحليل و پاسخگويي به اين پرسشها نگاشته شده است: نهاد نظامي و ارتش خلافت فاطمي در مصر چگونه در فراز و فرود اين دولت در جهان اسلام طي قرنهاي چهارم تا ششم هجري ايفاي نقش كرد؟ ساختار و نهاد ارتش فاطمي براساس نياز و الگوي حكومتهاي اسلامي چگونه شكل گرفت؟ ادارهي تشكيلات گستردهي ارتش فاطمي بر عهدهي كدام نهادها بود؟ يافتههاي اين پژوهش نشان ميدهد كه ارتش فاطمي با پشتوانهي تشكيلات اداري منسجم و برخورداري از تنوع قومي و نژادي از يك سو به يكي از گستردهترين نهادهاي نظامي در ميان دولتهاي سدههاي ميانه تبديل شد و از سوي ديگر ضعف نسبي در حفظ تعادل پايدار بين گروههاي مختلف سربازان موجب شد آن دولت همواره در معرض آشوبهاي پادگاني قرار گيرد.