واكاوي اهداف دانش كلام از منظر متكلمان اماميه، با تأكيد بر ديدگاه فياض لاهيجي

به طوركلي اهداف دانش كلام را مي‌توان از سه طريق بازشناسي نمود: بررسي تعريف‌هاي اغراضي كلام؛ بازخواني اهداف و كشف اهداف. در اين تحقيق، روش اول و دوم در آثار لاهيجي بررسي شده است. لاهيجي با توجه به دو دوره متكلمان متقدم و متأخر، اهداف هر دوره را بيان داشته و پنج هدف اين دانش و نيز هدف نهايي از آن را به تفكيك مطرح نموده است. اگرچه تأليفات كلامي متعددي كه از ايشان باقي مانده، هماهنگي كاملي در زمينه بيان اهداف دانش كلام ندارد، اما از مجموع آثار ايشان هردو هويت «دفاعي» و «معرفت‌زايي» دانش كلام قابل برداشت است و خود وي نيز كلام متأخران را مشتمل بر هر دو حيثيت مزبور دانسته است. اهدافي نيز كه در شوارق الإلهام بيان شده، در عين جامع‌گرايي نسبي و توجه به ابعاد مختلف تاثيرگذاري اين دانش، مبتلا به اشكالاتي است كه مهم‌ترين آنها عبارتند از: فقدان جامعيت كامل، بي‌دليل بودن اختصاص برخي اهداف به بعضي گروه‌ها، درج كاركردهاي ثانويه و نهايي در زمره اهداف اصلي، استفاده از واژگان مختلف در بيان اهداف و عدم تصريح به منظور از اين واژگان.